Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki kierownika produkcji

27 sierpnia 2019

NR 52 (Sierpień 2019)

Sport to zdrowie, czyli dlaczego współczesne organizacje powinny dbać o swoich pracowników

0 51

Czy promowanie zdrowego trybu życia wśród pracowników to jedynie nowa moda – jakie są realne korzyści regularnego treningu?

Jeszcze całkiem niedawno organizacje, a tym samym pracownicy, pomijali lub w minimalnym stopniu zwracali uwagę na takie zagadnienia, jak zdrowa dieta, aktywność sportowa, fizjoterapia, konsultacje z trenerem personalnym. Przytaczając wyniki badania ankietowego „Psycholog w organizacji” (wykres 1), przeprowadzonego przez jednego z autorów artykułu, zauważyć można, że potrzeba promocji zdrowia w miejscu pracy wśród ankietowanej próby respondentów (340 osób) jest niewielka. Jedynie 83 ankietowanych wskazało na potrzebę promocji zdrowia w miejscu zatrudnienia. Wynikać to może z niewłaściwego rozumienia niniejszego pojęcia oraz małej świadomości w zakresie działań ukierunkowanych na promocję zdrowia w miejscu pracy. Zagadnienie to natomiast jest niezwykle istotne dla organizmu pracownika, a tym samym dla organizacji, gdyż zdrowy pracownik to zaangażowany pracownik. Co ciekawe, większą świadomość konieczności zdrowego trybu życia mają kobiety (57 respondentek), u mężczyzn ta potrzeba jest mniejsza (26 respondentów).

Jaki jest związek zdrowia fizycznego ze zdrowiem psychicznym pracownika? 

Człowiek jest istotą biopsychospołeczną, czyli funkcjonuje na płaszczyźnie biologicznej, psychologicznej i społecznej. Jest to tzw. holistyczne, czyli całościowe podejście do zdrowia, które zakłada również wzajemny i ścisły związek między niniejszymi sferami. Oznacza to, że stan zdrowia ma bezpośredni wpływ na naszą kondycję psychiczną i funkcjonowanie społeczne. Jak wiemy, nikt, kto fizycznie nie czuje się dobrze, nie będzie tryskał energią, a ten, kto mocno się stresuje, może odczuwać ból głowy lub żołądka. Holistyczne rozumienie zdrowia uznaje, że w rozpoznaniu danej choroby poza symptomami somatycznymi, czynniki psychologiczne i społeczne powinny być uwzględniane w kontekście postawienia diagnozy. Stąd też pojęcie chorób psychosomatycznych, czyli tych jednostek chorobowych, których źródłem są czynniki psychologiczne. Związek zdrowia fizycznego i psychicznego jest zatem bezpośredni i wzajemny. Ponieważ zdrowie jest wartością nadrzędną, niezmiernie ważne jest, aby dbać o nie na co dzień, również w pracy. Dla pracownika kluczowe staje się więc dbanie o swoje zdrowie, a dla organizacji dbanie o kapitał ludzki, gdyż to właśnie on tworzy firmę. 

Skutki nadmiernego obciążenia związanego ze stresem w miejscu pracy

Niestety jest ich sporo. Do pierwszych reakcji i dających się zaobserwować objawów należy spadek efektywności. Często osoba, która jest obciążona, ma problemy z organizacją własnej pracy, koncentracją uwagi i osłabioną energię. Są to typowe objawy zmęczenia. W takich sytuacjach najczęściej wystarczy umiejętnie odpocząć, aby wrócić do optymalnej kondycji. Zmęczenie może jednak przejść w stan chroniczny, manifestując się takimi objawami, jak męczliwość psychiczna, niezdolność do odprężenia się, rozkojarzenie, osłabienie organizmu. Osoby doświadczające chronicznego zmęczenia doznają również zmęczenia fizycznego oraz nierzadko bólu, który najczęściej przyjmuje postać bólu głowy czy mięśni. Przewlekłe zmęczenie to niestety prosta droga do kolejnych, poważniejszych objawów i zaburzeń, a pod kątem satysfakcji z pracy – do wypalenia zawodowego, czyli psychologicznego wyczerpania pracą. Silne czynniki stresogenne w pracy często prowadzą do zaburzeń nastroju, takich jak depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia psychosomatyczne i uzależnienia. Skutków dla zdrowia psychicznego jest wiele, dlatego też psychologia zdrowia podkreśla znaczenie promocji zdrowia w miejscu pracy.

Aktywność fizyczna jako benefit pracowniczy

Mimo że przytoczone wcześniej wyniki badań nie wskazują na duże zainteresowanie promocją zdrowia w organizacjach, to wśród pracowników każdego szczebla obserwowane jest, powoli rosnące, zainteresowanie prozdrowotnym stylem życia. Przejawia się to między innymi w rosnącej liczbie zwolenników joggingu, nordic walkingu, sportów rowerowych oraz zdrowego odżywiania. 

Coraz większą popularność zyskują także kluby fitness oraz siłownie, do których dostęp jest ułatwiony ze względu na rosnącą ich liczbę oraz spore zróżnicowanie oferty. Ta forma aktywności jest obecnie jedną z bardziej preferowanych form aktywnego spędzania wolnego czasu. Bez wątpienia pomocne są programy popularyzujące aktywne spędzanie czasu wolnego proponowane przez firmy dla swoich pracowników. Dzięki przystąpieniu do takiego programu i włączeniu go do funduszu socjalnego czy systemu benefitów pracodawcy umożliwiają propagowanie różnorodnych form ruchu po godzinach pracy przy stosunkowo niewielkich kosztach dla pracownika. Podejmując decyzję o zmianie formy spędzania wolnego czasu z biernej na aktywną, należy zwrócić uwagę, że fakt ten powinien pociągać za sobą szereg zmian w mentalności, tak aby cel prozdrowotny nie zamienił się w pasmo kontuzji, wiecznych dolegliwości bólowych czy notorycznego zmęczenia. Trzeba zatem zaopatrzyć się nie tylko w odpowiedni sprzęt, ale posiąść także wiedzę z zakresu wysiłku fizycznego, regeneracji oraz odżywiania się, ponieważ regularny, celowany trening wymaga niejednokrotnie wielu zmian dotychczasowych nawyków. Niektórzy pracodawcy korzystają z pomocy specjalistów, takich jak dietetycy czy trenerzy personalni, którzy taką wiedzę przekazują podczas spotkań z pracownikami na terenie firmy. Informacje na temat prawidłowego trenowania, regeneracji, spożywania makroskładników, przyjmowania płynów czy witamin i składników mineralnych stanowią składowe całości wiedzy, jaką należy przyswoić, by mieć pewność, że pozornie prozdrowotny rodzaj spędzania wolnego czasu nie zamieni się w rozłożone w czasie, szybsze lub wolniejsze, wyniszczanie organizmu. Warto uświadamiać pracowników, iż nawet tak błahe z pozoru zagadnienia, jak liczba i rozłożenie posiłków w ciągu dnia oraz prawidłowe oszacowanie ich kaloryczności, stanowić powinny nierozerwalny aspekt całości przygotowań do podjęcia regularnego wysiłku fizycznego. Prowadząc aktywny tryb życia, trzeba mieć również na uwadze prawidłową gospodarkę wodną i należy zadbać o odpowiednie nawadnianie organizmu. Pracownicy, wykonując obowiązki, zadania służbowe, najczęściej zapominają, jak istotna jest woda w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu, zwłaszcza gdy regularnie poddawany jest on wysiłkowi fizycznemu. Woda jest zdecydowanie najważniejszym składnikiem ludzkiego organizmu. Stanowi od 50% masy ciała u kobiet do nawet 60% u mężczyzn. Badania naukowe potwierdzają, że człowiek może funkcjonować bez pokarmu przez wiele tygodni, natomiast brak wody bywa śmiertelny po upływie zaledwie kilku dni. Regularne nawadnianie w ciągu dnia jest często bagatelizowane przez pracowników, a jedynie w okresie letnich upałów zauważyć można wzmożoną konsumpcję płynów. Utrata wody z organizmu równa 2% masy ciała znacznie obniża możliwości wysiłkowe pracownika, a także może istotnie zaburzyć szereg funkcji fizjologicznych organizmu, wpływać na brak koncentracji, ospałość, mniejszą produktywność, a tym samym mniejsze zaangażowanie w wykonywaną pracę. 
 

Wykres 1. Płeć a obszary działalności psychologa w organizacji, źródło: K. Kilar, A. Dzięgielewski, Raport
z badania ankietowego „Psycholog w organizacji”

 

Wykres 2. Zróżnicowanie zachorowalności na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (bez uzależnień)
według rozpoznania w warunkach ambulatoryjnych w Polsce w 2016 r. (próba prawie 1,4 mln Polaków),
źródło: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10


Świadomość żywieniowa pracowników

Grzegorz Kwiatek, współautor niniejszego artykułu, przeprowadził badania ankietowe, których podstawowym celem było zweryfikowanie świadomości żywieniowej pracowników aktywnych fizycznie, czyli takich, którzy na aktywność fizyczną poświęcają przynajmniej godzinę trzy razy w tygodniu. Weryfikacja świadomości żywieniowej oparta była na liczbie poprawnych odpowiedzi na 36 pytań dotyczących różnych aspektów żywienia. Odsetek poprawnych odpowiedzi w analizowanej grupie wyniósł 66,4%, co oznacza, że ankietowani udzielili poprawnej odpowiedzieli średnio na 24 pytania.
W ankiecie umieszczono pytania weryfikujące wiedzę na temat ogólnych zagadnień z zakresu żywienia i suplementacji. Dwa pytania z tej kategorii dotyczyły pojęcia bilansu energetycznego. Większość badanych (74%) wie, że mając na celu pozbycie się nadmiaru tkanki tłuszczowej, nie powinna stosować diety z dodatnim bilansem energetycznym, a 75,6% ankietowanych rozumie, że ujemny bilans energetyczny oznacza dostarczenie z pożywieniem mniejszej liczby kalorii niż ta, która wynika z zapotrzebowania na energię. Trochę niższy, aczkolwiek nadal stosunkowo wysoki był odsetek poprawnych odpowiedzi w kwestii czynników warunkujących udział makroskładników w diecie – 67,7% badanych słusznie stwierdziło, że procentowy udział makroskładników w diecie nie zależy jedynie od wieku i płci. Niestety blisko 40% ankietowanych wykazało się niedostateczną wiedzą na temat mierników stanu odżywienia. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że pracowników regularnie trenujących charakteryzuje większa świadomość żywieniowa, o czym świadczyć może przekroczenie przez większość badanych założonego progu 60% poprawnych odpowiedzi na zadane pytania dotyczące żywienia. Ponieważ w przeprowadzonych badaniach części respondentów nie udało się osiągnąć zadowalających wyników, zasadne wydaje się organizowanie w firmach szkoleń z podstaw ż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy