Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki kierownika produkcji

8 lipca 2021

NR 63 (Czerwiec 2021)

Bezpieczna praca na produkcji w czasach pandemii i nie tylko

0 78

Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający takie warunki.

Na podstawie art. 207 § 2 oraz art. 304 Kodeksu pracy obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pracy oraz ochrony zdrowia odnosi się do:

POLECAMY

  • pracodawcy – w stosunku do pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy oraz wykonujących na rzecz pracodawcy pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym samozatrudnionych), o ile praca ta wykonywana jest w zakładzie pracy lub w miejscu wskazanym przez pracodawcę;
  • przedsiębiorcy – w stosunku do osób zatrudnionych przez niego na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym samozatrudnionych).

Wiąże się to nie tylko z koniecznością zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w sensie materialnym – zagwarantowanie odpowiedniego stanu technicznego maszyn i urządzeń, pomieszczeń, odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej. Pracodawca musi zadbać również o odpowiedni poziom wiedzy pracowników o BHP: terminowo kierować pracowników na odpowiednie szkolenia, informować pracowników o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy i na poszczególnych stanowiskach pracy oraz przy wykonywanych pracach, instruować pracowników, jak postępować w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia itp. To także prowadzenie nadzoru w zakresie prawidłowego toku procesu pracy.
W wyroku z dnia 7.06.2011 r. (sygn. akt: II PK 324/10) Sąd Najwyższy stwierdził: „Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający takie warunki (art. 207 § 2 pkt 1 k.p.). Unikanie zagrożeń dla zdrowia i życia, jakie niesie wykonywanie określonej pracy, uwarunkowane jest w znacznym stopniu wiedzą o istnieniu zagrożeń i znajomością sposobów ich unikania. Pracodawca w związku z tym jest obowiązany także zaznajamiać pracowników z przepisani i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac (art. 2374 §1 k.p.), jak również wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 2374 § 2 k.p.)”.

Badania profilaktyczne

Zapewnienie bezpieczeństwa pracy to dbanie, aby do pracy przystępowali pracownicy posiadający aktualne orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Art. 229 § 4 k.p. nakłada na pracodawcę nakaz niedopuszczenia do pracy pracownika nieposiadającego aktualnego orzeczenia lekarskiego.
Pracownik podlega badaniom profilaktycznym:

  • wstępnym – przed podjęciem pracy na danym stanowisku lub rozpoczęciem wykonywania pracy określonego rodzaju. Wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają pracownicy:
  • przyjmowani ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu, lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą,
  • przyjmowani do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych;
  • okresowym – w terminach określonych w orzeczeniach lekarskich i psychologicznych;
  • kontrolnym – w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą własną pracownika.

W związku z ogłoszeniem stanu epidemii (tj. od dnia 7.03.2020 r.) do momentu odwołania stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego wprowadzono nowe zasady w zakresie wykonywania badań profilaktycznych.

Badania wstępne i kontrolne:

  • orzeczenia lekarskie wydane w ramach wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich, których ważność upłynęła po 7.03.2020 r., zachowują ważność, nie dłużej jednak niż do upływu 180 dni od dnia odwołania stanu epidemii (zagrożenia epidemicznego);
  •  wykonywania badań wstępnych oraz badań kontrolnych nie ulega zawieszeniu na okres pandemii;
  • w przypadku braku dostępności do lekarza medycyny pracy uprawnionego do przeprowadzenia badania wstępnego lub kontrolnego badanie takie może przeprowadzić i wydać orzeczenie inny lekarz. Orzeczenie takie ma charakter tymczasowy i utraci ono ważność po upływie 180 dni, licząc od dnia odwołania stanu epidemii (stanu zagrożenia epidemicznego);
  • wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby zatrudniane na stanowisko administracyjno-biurowe, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy (bez ograniczeń czasowych przez cały okres epidemii lub zagrożenia epidemicznego);
  • w przypadku zatrudnienia na stanowisko inne niż administracyjno-biurowe nie ma obowiązku wykonywania badań wstępnych:
  • jeżeli pracownik przyjmowany jest ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 180 dni po rozwiązaniu, lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą, lub
  • pracownik przyjmowany jest do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko pracy w ciągu 180 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli pracownik posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach opisanych na skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy (z wyjątkiem pracowników przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych).

Kwarantanna nie jest okresem choroby, a zatem okresu jej trwania nie wliczamy do okresu niezdolności do pracy, po którego upływie pracownika należy skierować na badania kontrolne.

Badania okresowe:

  • zawieszono obowiązek wydawania przez pracodawcę skierowań na badania okresowe;
  • zawieszono obowiązek wykonywania badań okresowych;
  • zawieszono obowiązek wykonywania badań okresowych po zaprzestaniu pracy w kontakcie z substancjami i czynnikami rakotwórczymi lub pyłami zwłókniającymi lub po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami.

Po odwołaniu stanu epidemii (zagrożenia epidemicznego) pracodawca i pracownik muszą wykonać zawieszone obowiązki (wydać skierowania na badania i wykonać badania) w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia odwołania stanu epidemii (stanu zagrożenia epidemicznego).

Szkolenia z zakresu BHP

Pracodawcy nie wolno dopuścić pracownika do pracy, jeżeli nie ma on znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dlatego też pracodawca zobowiązany jest zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzić szkolenia okresowe w tym zakresie.
Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. Pracodawca również jest zobowiązany do okresowego odbywania szkoleń w zakresie BHP.
Przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych, należy przeprowadzić instruktaż stanowiskowy. Obowiązek ten dotyczy pracowników, uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu oraz studentów odbywających praktykę studencką.
 

Tab. 1. Częstość szkoleń okresowych
Stanowisko/rodzaj prac Częstość szkoleń
  • pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych
nie rzadziej niż raz na 3 lata
  • pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych, na których są wykonywane prace szczególnie niebezpieczne
nie rzadziej niż raz w roku
  • osoby będące pracodawcami oraz inne osoby kierujące pracownikami, w szczególności kierownicy, mistrzowie i brygadziści
nie rzadziej niż raz na 5 lat
  • pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci, konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy i organizatorzy produkcji;
  • pracownicy służby BHP i inne osoby wykonujące zadania tej służby
  • pracownicy narażeni na czynniki niebezpieczne, uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia oraz pracownicy, których praca związana jest z odpowiedzialnością w zakresie BHP
  • pracownicy na stanowiskach administracyjno-biurowych
nie rzadziej niż raz na 6 lat
  • pracownicy na stanowiskach administracyjno-biurowych, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż 3. kategorię ryzyka 
zwolnieni


Uregulowania szczególne dotyczące szkoleń BHP obowiązujące w okresie pandemii

Szkolenia wstępne w dziedzinie BHP
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii możliwe jest przeprowadzenia szkoleń wstępnych w całości za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, z wyjątkiem instruktażu stanowiskowego:

  • pracowników zatrudnianych na stanowiskach robotniczych,
  • pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których 
  • występuje narażenie na działanie czynników niebezpiecznych,
  • pracowników przenoszonych na stanowiska robotnicze lub na których występuje narażenie na działanie czynników niebezpiecznych,
  • uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu oraz studentów odbywających praktykę studencką.

Szkolenia prowadzone w dotychczasowej, stacjonarnej, formie (na sali szkoleniowej) muszą być organizowane z zachowaniem reżimu sanitarnego.

Szkolenia okresowe
W przypadku gdy termin przeprowadzenia szkolenia okresowego w dziedzinie BHP przypada:

  • w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii lub
  • w okresie 30 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego, w przypadku gdy nie zostanie ogłoszony stan epidemii, albo stanu epidemii termin ten wydłuża się do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego, w przypadku gdy nie zostanie ogłoszony stan epidemii, albo stanu epidemii.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11.04.2019 r. (sygn. akt: III SA/Gd 32/19): „Pracodawca powinien podejmować wszelkie niezbędne kroki i na tyleż szczegółowe działania, aby minimalizować wystąpienie ryzyka narażenia zdrowia czy też życia pracownika na jakiekolwiek niebezpieczeństwo. Temu też służą szkolenia, jak również instrukcje i wskazówki. Muszą więc być one na tyle precyzyjne i dokładne, aby mogły spełnić swój podstawowy cel, jakim jest zapewnienie najwyższego poziomu bezpieczeństwa i ochrony pracownika”.

Obowiązek dokonywania oceny ryzyka zawodowego

Na podstawie art. 226 k.p. pracodawca zobowiązany jest do oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą oraz do stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko.
Pracodawca zobowiązany jest do informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Ocena ryzyka zawodowego jest procesem ciągłym. Należy uwzględniać na bieżąco nowo powstałe zagrożenia.
W związku z sytuacją pandemicznego zagrożenia koronawirusem SARS-CoV-2 każdy pracodawca zobowiązany był do aktualizacji oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem sytuacji panującej w kierowanym przez niego zakładzie pracy oraz wszystkich czynników występujących w środowisku pracy oraz związanych z jej wykonywaniem.
Aktualizacji oceny ryzyka należało dokonać w terminie do dnia 29.01.2021 r. Aktualizacja ryzyka dotyczy tych zakładów pracy, w których pracownicy są aktualnie zawodowo narażeni na wirusa SARS-CoV-2 bez względu na to, czy wcześniej wykazywano narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne, czy też nie.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30.01.2020 r. (sygn. akt: II SA/Bk 853/19): „Ocena ryzyka zawodowego polega na systematycznym badaniu wszystkich aspektów pracy w celu stwierdzenia, jakie zagrożenia w środowisku pracy mogą być powodem pogorszenia się stanu zdrowia pracownika i czy zagrożenia te można wyeliminować, a jeżeli nie – jakie działania należy podjąć w celu ograniczenia ryzyka zawodowego związanego z tymi zagrożeniami”.

Środki ochrony indywidualnej i odzież robocza

Na pracodawcy ciąży obowiązek wyposażenia pracowników – nieodpłatnie – w środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy. Środki ochrony indywidualnej muszą spełniać wymagania dotyczące oceny zgodności określone w przepisach. Dodatkowo pracodawca powinien zapoznać pracownika z instrukcjami eksploatacji, konserwacji i przechowywania użytkowanych przez niego środków ochrony indywidualnej.
Pracodawca wyposaża nieodpłatnie pracowników w odzież i obuwie robocze, w przypadku gdy:

  • odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
  • ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca powinien zapewnić pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie odzieży roboczej. W zamian za wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika pracodawca może pranie odzieży scedować na pracownika.
Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, które w wyniku stosowania w procesie pracy uległy skażeniu środkami chemicznymi, promieniotwórczymi lub materiałami biologicznie zakaźnymi, muszą być przechowywane wyłącznie w miejscach do tego przeznaczonych. Nie można powierzyć pracownikowi prania, konserwacji, odpylania i odkażania przedmiotów, które uległy skażeniu.
W związku z epidemią funkcjonujące w zakładzie pracy tabele norm przydziału odzieży i obuwia...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy