Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

3 marca 2021

NR 61 (Luty 2021)

Zwinne wywarzanie, czyli udoskonalenie lean

39

O szczupłym wytwarzaniu napisano już wiele, ale nadal nie jest ono powszechnie stosowanym rozwiązaniem w polskich przedsiębiorstwach. Jedną z trudności wdrożenia Lean Manufacturing jest zmiana kultury organizacji. 

Powszechnym stwierdzeniem, jakie słyszane jest na korytarzach firm, to „nie da się”. Jednak te organizacje, które nie wiedzą, że się nie da i skutecznie korzystają z tego, co oferuje Lean, zostawiają konkurencję w tyle, obniżając dzięki tej koncepcji koszty, poprawiają jakość i czasy realizacji. 

POLECAMY

Jednak z biegiem czasu rynek wymusi na niechętnych do zmian organizacjach usprawnienia, gdyż będzie to jedyny sposób, aby przetrwać. Warto dostrzec, że pandemia pokazała, w jak  ogromnym stopniu liczne organizacje nie są przygotowane na trudne czasy. Pokazała, że zmiany są konieczne, gdyż bez nich nie będą w stanie dostosować się do otoczenia. 

Przedsiębiorstw, które zaczną praktykować Lean będzie coraz więcej, a ci, którzy zaufali szczupłym rozwiązaniom wcześniej, pójdą o krok dalej w kierunku metod zwinnych w wytwarzaniu, czyli Agile Manufacturing.

Czym jest Agile?

Agile oznacza po polsku zwinny i – podobnie jak w przypadku Lean – odnosi się do sposobu myślenia, które w konsekwencji przekłada się na umiejętność szybkiej reakcji na potrzeby klienta oraz zmiany na rynku, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli kosztów i jakości. Agile często traktowane jest jako rozszerzenie koncepcji Lean, pójście o krok dalej. Można powiedzieć, że jest to udoskonalenie szczupłego zarządzania.

Agile kojarzy się często z obszarem IT, co jest jak najbardziej słuszne, gdyż wywodzi się z koncepcji zwinnego wytwarzania oprogramowania. W 2001 r., w stanie Utah w USA, spotkała się grupa inżynierów oprogramowania, aby wypracować lepsze metody wytwarzania, które mogą konkurować z powszechnie znanym modelem kaskadowym. Efektem ich pracy był Manifest Agile, który brzmi następująco:

Odkrywamy nowe metody programowania dzięki praktyce w programowaniu i wspieraniu w nim innych. W wyniku naszej pracy zaczęliśmy bardziej cenić:

  • Ludzi i interakcje od procesów i narzędzi;
  • Działające oprogramowanie od szczegółowej dokumentacji;
  • Współpracę z klientem od negocjacji umów;
  • Reagowanie na zmiany od realizacji założonego planu [1].

Oznacza to, że elementy zapisane po prawej stronie są wartościowe, ale większą wartość mają dla nas te, które wypisano po lewej (wyboldowane).

Idee powyższego manifestu, zostały dostosowane na potrzeby przedsiębiorstw produkcyjnych, które dzięki Agile Manufacturing:

  • Włączają klienta do procesu projektowania i wytwarzania;
  • Szybko odpowiadają na potrzeby klienta;
  • Są w stanie wyprodukować indywidualne produkty zgodne z potrzebami klienta;
  • Są gotowe do szybkiej rekonfiguracji. [2]

Podsumowując, zwinność to umiejętność szybkiego, inteligentnego myślenia i reagowania na oczekiwania klienta. 

Zwinność to umiejętność szybkiego, inteligentnego myślenia i reagowania na oczekiwania klienta. 

Cechy charakterystyczne zwinnego przedsiębiorstwa

IT

Zwinne przedsiębiorstwo, za pomocą algorytmów i reguł oraz przekazywania informacji między procesami w czasie rzeczywistym, jest w stanie równoważyć poziomy aktywności na hali produkcyjnej. Dzieląc proces produkcyjny na mniejsze podprocesy, jest w stanie przeprowadzać lokalne optymalizacje.

Aby informacje przebiegały i były analizowane w czasie rzeczywistym, niezbędna jest informatyzacja procesu produkcyjnego. Zastosowanie współczesnych rozwiązań IT pozwala na przewidywanie zdarzeń czy koniecznych usprawnień i podejmowanie decyzji opartych na danych rzeczywistych.

Ludzie

Równie ważną cechą, co cyfryzacja zwinnego przedsiębiorstwa, są silne i kompetentne zespoły. Dzięki ciągłym szkoleniom zespoły pracowników są w stanie pracować niezależnie i zwinnie reagować na zmiany zarówno wewnątrz procesu, jak i na zewnątrz. Agile stawia zasoby ludzkie w centrum zwinnego przedsiębiorstwa.

Komunikacja

Niezwykle istotnym czynnikiem jest ciągła, aktywna komunikacja. Agile wymaga, aby była ona szczera i otwarta. Podobnie jak w przypadku Lean, przed wdrożeniem metody Agile warto wzmocnić w organizacji 3S komunikacji.

1. Sceptycyzm – każdy, nawet najdrobniejszy element w organizacji powinien być kwestionowany, konstruktywnie krytykowany. Pracownik, niezależnie od pełnionej funkcji, powinien być sceptykiem w stosunku do procesów, które realizuje. Sceptyczna postawa powoduje, że pracownik nie uważa bezrefleksyjnie stosowanego rozwiązania za najlepsze. Żeby było jasne, nie uważa również tego rozwiązania za złe. Bierze jednak pod uwagę, że może być inne, lepsze, skuteczniejsze postępowanie i stara się je znaleźć, lub zachęca innych do szukania, rozglądania się za nim. Wykazuje się również postawą, że doskonałości nie osiągnie się nigdy, ponieważ wypracowane postępowanie może okazać się błędne w zależności od zmieniających się warunków otoczenia. Sceptycyzm to przeciwieństwo konserwatywnego myślenia, gdyż zadaje się pytania, czy dotychczasowe rozwiązania są skuteczne. To kwestionowanie zdania autorytetów, którzy ze względu na swoją wiedzę i doświadczenie mają bardzo silny wpływ na działania i podejmowane decyzje. Sceptycyzm to również nieuleganie ideologom, którzy mówią, że działamy w taki sposób, bo on/ona tak uważa. Cechą sceptyka jest mówienie „sprawdzam”, kiedy tylko pojawią się najmniejsze wątpliwości.

A nawet gdy tych wątpliwości nie ma, podejmuje się weryfikacji. Opierając się na metodach naukowych i krytycznym myśleniu, możliwie dokładnie przeanalizuje otrzymane informacje. Takie działanie spowodowane jest świadomością swoich ograniczeń.

2.Szczerość – to wyrażanie tego, co się czuje i myśli. W czasach starożytnych była cnotą, a obecnie niestety straciła na wartości. Dodatkowo część społeczeństwa postrzega ją negatywnie. W efekcie obecnie lepiej „zmiękczyć” informację, ubrać ją w tzw. „kanapkę”, czy inną metodę przekazywania informacji zwrotnej, aby powiedzieć coś we „właściwy” sposób. Dlatego zmiękczamy negatywne informacje, aby było łatwiej, jak również po to, aby odbiorca prawidłowo (tak nam się wydaje) je odebrał. Zmiękczanie informacji ma również na celu ograniczenie przez nadawcę komunikatu wystąpienia niechcianych emocji u odbiorcy. Jednak warto zdać sobie sprawę z faktu, że to nie nadawca komunikatu jest odpowiedzialny za to, w jaki sposób odbiorca zinterpretuje komunikat. Oczywiście bezdyskusyjne jest zachowanie kultury i elementarnych zasad savoir-vivre’u w trakcie rozmowy, jednak nie można zniekształcać komunikatu tylko z tego powodu, że nie jest on przyjemny dla odbiorcy i może spowodować nieprzewidziane konsekwencje.

  • Atmosfera i środowisko, w jakim znajduje się odbiorca komunikatu jest najważniejszym elementem. Jeżeli przełożeni zadbają, żeby środowisko pracy było miejscem, w którym przekazywanie szczerych i konstruktywnych komunikatów było zwyczajem, żaden pracownik nie będzie musiał się przejmować, że jego wypowiedź będzie miała negatywne efekty.
  • Brak szczerości w organizacji sprzyja gorszemu jej funkcjonowaniu poprzez dostarczanie błędnych informacji, a w konsekwencji podejmowanie błędnych decyzji. Sugeruję przypomnieć sobie zasadę GIGO ze świata technologii informatycznych, czyli Garbage In, Garbage Out – Śmieci na Wejściu, Śmieci na Wyjściu. Nieprawidłowa informacja skutkuje w konsekwencji nieprawidłowymi decyzjami.

3. Samoświadomość – to uczciwość przed samym sobą, znajomość swoich ograniczeń i możliwości oraz świadomość tego, czego w danej chwili się doświadcza. To świadomość swoich emocji i tego, w jaki sposób reaguje się na dane sytuacje. Rozwijanie samoświadomości również jest optymalizacją procesów. Przede wszystkim procesów komunikacji oraz podejmowania decyzji. Samoświadomość pozwala myśleć trzeźwo i dokonywać analizy, opierając się na danych, a nie na emocjach.

Na przykład, kiedy osoba decyzyjna wie, jakie emocje pojawiają się podczas prezentacji produktów i usług, bardziej rozsądnie podejdzie do przedstawionej oferty. Również w sytuacji kryzysowej podejmowane decyzje z większym prawdopodobieństwem będą bardziej racjonalne i efektywniejsze [3].

Lean a Agile – różnice

Głównym celem Agile oraz Lean jest wypracowanie wartości. Lean Manufacturing skupia się na dostarczeniu klientowi wartości za pomocą eliminacji strat. Wyróżnia się zazwyczaj osiem kategorii: transport, zapasy, nadmierny ruch, oczekiwanie, nadprodukcja, defekty i niewykorzystane kompetencje pracowników. Dąży się do maksymalnego uproszczenia procesu i realizacji za pomocą jak najniższych kosztów.

Rys. 1. Metody stosowane w Lean oraz Agile do wypracowania wartości 
Źródło: Opracowanie własne na podstawie [4].

Wartość dostarczana klientowi w Agile skupia się na jak najszybszej odpowiedzi na zmiany. Zakłada się, że żyjemy w środowisku nieustającej zmiany. Również takiej samej zmianie podlegają potrzeby klienta. 

Mówiąc inaczej, kiedy Lean dąży do maksymalnego wyszczuplenia produkcji, tak Agile do zwiększenia elastyczności.

O ile metody Lean są szerzej znane w obszarze produkcji, tak metody stosowane w zwinnej produkcji już mniej. Wspomniane na rys. 1 elementy warte są wyjaśnienia, aby jeszcze bardziej przybliżyć koncepcję Agile.

Iteracje to nic innego jak ciągłe powtarzanie tej samej pętli, aż do uzyskania pożądanego wyniku. Z każdą iteracją zbierane są dane i wprowadzana jest niewielka modyfikacja. W konsekwencji, po wprowadzeniu wielu mniejszych poprawek dochodzi się do zadowalającego efektu. Warto zwrócić uwagę, że podejście to jest niczym innym jak ciągłym doskonaleniem, czyli znanym z koncepcji Lean, Kaizen.

Ciągła współpraca międzydziałowa, jest bardzo charakterystyczna w organizacjach zwinnych. Każdy pracownik uczestniczący w procesie, niezależnie od roli w organizacji, ma możliwość zgłaszania swoich udoskonaleń niezależnie od występującego problemu. W przypadku Lean międzydziałowe rozwiązywanie problemów dotyczy zazwyczaj testowania ograniczonej liczby pomysłów wybranych podczas spotkania. W Agile testuje się wiele pomysłów napływających z różnych działów organizacji.

Często testowane są one równolegle przy pomocy szybkich iteracji. Takie podejście pozwala na zmniejszenie ryzyka zainwestowania środków w rozwiązanie, które w konsekwencji nie będzie optymalne.

Elastyczność to nie tylko umiejętność szybkiego dostosowania się, lecz także wola pracowników. Przedsiębiorstwo może posiadać niezbędne zasoby do szybkiego reagowania, jednak to świadomość pracowników i umiejętność do zmiany sposobu myślenia ma tu kluczowe znaczenie. Myślenie pracowników nie powinno być liniowe. Powinni oni mieć zdolność do szybkiego dostosowania się do zmiany.

Oddolna decyzyjność, a dokładniej oddanie pracownikom odpowiedzialności i możliwości podejmowania decyzji. Na pierwszy rzut oka może się wydawać to podejściem niezgodnym ze standardami, jakie znane są w polskim sposobie zarządzania na produkcji, jednak doświadczenia zwinnych wytwórców pokazują, że przynosi to nie lada efekty. Oczywiście niezwykle ważne są kompetencje pracowników, które nabywają oni wraz z doświadczeniem i szkoleniami, o co dba zwinna organizacja.

Efektem oddania pracownikom większej odpowiedzialności jest przede wszystkim sposób na uruchomienie pokładów motywacji wewnętrznej uruchamianej za pomocą zaspokojenia trzech głównych potrzeb wewnętrznych:

  • Kompetenc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy