Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem inspektora

28 maja 2018

NR 37 (Luty 2017)

Sposoby organizowania ruchomego czasu pracy

0 235

Wprowadzenie „ruchomego czasu pracy” jest ułatwieniem dla pracodawcy w zakresie planowania i organizowania pracy pracowników. Należy przy tym pamiętać, że ruchomy czas pracy nie jest systemem czasu pracy, a jedynie sposobem organizacji pracy.
 

Nowelizacja Kodeksu pracy z sierpnia 2013 r. wprowadziła tzw. ruchomy czas pracy. Wprowadzone rozwiązania pozwalają na dwojakie organizowanie pracy poprzez wprowadzenie (art. 1401 k.p.):

  1. różnych godzin rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy – pracodawca wyznacza pracownikowi sztywne godziny rozpoczynania i kończenia pracy (§ 1 ww. artykułu);
  2. określenie przedziału czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z tym rozkładem jest dla pracownika dniem pracy (§ 2 ww. artykułu).

 

Schemat 1. Rodzaje ruchomego czasu pracy

  1. Obie formy ruchomego czasu pracy wykluczają się wzajemnie.
  2. Wykonywanie pracy w ruchomym czasie pracy nie może naruszać odpoczynków dobowych i tygodniowych.
  3. W tych rozkładach czasu pracy ponowne podjęcie pracy w tej samej dobie pracowniczej nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.

 

Przykład 1.

Pracodawca skorzystał z możliwości wprowadzenia ruchomego czasu pracy i sporządzając rozkłady czasu pracy pracowników, wyznacza różne godziny rozpoczynania pracy. Pracownicy nie mogą samodzielnie zmieniać godzin rozpoczynania pracy (tab. 1).

 

Tab. 1. Przykład 1
Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela
9.30–17.30 8.30–16.30 8.00–16.00 10.00–18.00 8.00–16.00 W5 Wn
8 godzin 8 godzin 8 godzin 8 godzin 8 godzin    

 

Przykład 2.

W porozumieniu ze związkami zawodowymi ustalono, że w zakładzie pracy będzie stosowany ruchomy czas pracy przewidujący, że pracownicy są zobowiązani rozpoczynać pracę w przedziale od 7.30 do 9.30 i następnie przepracować 8 godzin. Pracownicy sami ustalają „swoją” godzinę rozpoczęcia pracy, ale są ograniczeni „widełkami” ustalonymi przez pracodawcę.

    
 

Przykład 3.

W zakładzie pracy wprowadzono ruchomy czas pracy – określono przedział czasu, w którym pracownicy mogą podjąć pracę: od 7.30 do 8.30, a następnie muszą przepracować 8 godzin. Od 21 do 27 listopada 2016 r. jeden z pracowników pracował w sposób, który pokazuje tab. 2.

 

Tab. 2. Przykład 3
Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela
21 listopada 22 listopada 23 listopada 24 listopada 25 listopada 26 listopada 27 listopada
8.30–16.30 8.00–16.00 8.15–16.15 7.30–15.30 7.45–15.45 W5 Wn



Przy stosowaniu „widełek godzinowych” do rozpoczynania pracy pracodawca musi mieć świadomość, że wskazanie pracownikowi rozpoczęcia pracy o konkretnej godzinie może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może się często powtarzać. Narzucanie pracownikowi godzin rozpoczynania pracy może być uznane za obchodzenie przepisów o dobie pracowniczej i skutkować koniecznością zapłaty za godziny nadliczbowe.

Wprowadzenie „ruchomego czasu pracy” jest ułatwieniem dla pracodawcy w zakresie planowania i organizowania pracy pracowników. Należy przy tym pamiętać, że ruchomy czas pracy nie jest systemem czasu pracy, a jedynie sposobem organizacji pracy. Ruchomy czas pracy może występować w każdym systemie czasu pracy: podstawowym, równoważnym, skróconym tygodniu pracy itd., jednak stosowanie go w zadaniowym systemie czasu pracy wydaje się nielogiczne, gdyż w tym systemie i tak pracownik kształtuje sam swój czas pracy.

 

Przykład 4.

Pracownik jest zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy, z możliwością przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy do 12 godzin. W zakładzie wprowadzono ruchomy czas pracy. Godziny rozpoczynania i kończenia pracy ustala pracodawca w rozkładach czasu pracy (tab. 3).

 

Tab. 3. Przykład 4
Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela
9.30–17.30 8.30–18.30 8.00–18.00 Wg 6.00–18.00 W5 Wn
8 godzin 10 godzin 10 godzin   12 godzin    

 

Ruchomy czas pracy a doba pracownicza

Wprowadzenie do stosowania ruchomego czasu pracy „wyłącza” przepisy dotyczące doby pracowniczej. Przy ruchomym czasie pracy ponowne podjęcie pracy w tej samej dobie pracowniczej nie jest pracą w godzinach nadliczbowych.

Przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (art. 128 § 3 pkt 1 k.p.).

 

Przykład 5.

Podstawowy system czasu pracy, praca od poniedziałku do piątku. W zakładzie pracy wprowadzono ruchomy czas pracy. Czas pracy pracownika w jednym z tygodni listopada 2016 r. wyglądał tak, jak w tab. 4.

 

Tab. 4. Przykład 5
Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela
14 listopada 15 listopada 16 listopada 17 listopada 18 listopada 19 listopada 20 listopada
9.00–17.00 6.00–14.00 9.00–17.00 7.00–15.00 9.00–17.00 W5 Wn
             

Wg – wolne grafikowe, W5 – wolne z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy, Wn – wolna niedziela

Pomimo rozpoczęcia pracy we wtorek i w czwartek przed upływem doby pracowniczej nie jest to praca w godzinach nadliczbowych.

Ruchomy czas pracy a odpoczynek dobowy i tygodniowy

Sporządzając rozkłady czasu pracy przy wykorzystaniu ruchomego czasu pracy, należy pamiętać o odpoczynku dobowym i tygodniowym. 

Praca w ruchomym czasie pracy nie może naruszać odpoczynku dobowego. 

Pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku (art. 132 k.p.).

To powoduje, że pracownik w dobie roboczej może maksymalnie pracować 13 godzin (24 godziny doba – 11 godzin odpoczynek = 13 godzin praca).

Oznacza to, że pomiędzy zakończeniem pracy w jednym dniu a rozpoczęciem jej dnia następnego musi upłynąć co najmniej 11 godzin. Ważne jest to szczególnie w sytuacji, gdy to pracownik sam decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy. Ogranicza to jednocześnie „widełki” rozpoczynania pracy do maksymalnie 5 godzin w podstawowym systemie czasu pracy i do godziny w przypadku równoważnego czasu pracy (z przedłużoną normą dobową do 12 godzin).

 

Przykład 6.

W zakładzie wprowadzono ruchomy czas pracy polegający na tym, że pracownicy sami wyznaczają godzinę rozpoczęcia pracy. Pracownicy świadczą pracę 8 godzin dziennie. Przedział czasowy na rozpoczęcie pracy ustalono od 6.00 do 11.00 (5 godzin). Nawet gdy pracownik jednego dnia rozpocznie pracę o godzinie 11.00 i będzie pracował do 19.00, a następnego dnia rozpocznie pracę o godzinie 6.00, zachowany jest 11-godzinny odpoczynek dobowy. Wystarczy jednak zwiększyć „widełki” o jedną godzinę, by zachowanie odpoczynku dobowego w niektórych przypadkach nie było możliwe.

Pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikowi, co do zasady, 35-godzinny odpoczynek tygodniowy, który zawiera w sobie co najmniej 11-godzinny odpoczynek dobowy – art. 133 § 1 k.p.

Powyższa zasada nie dotyczy:

  • pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
  • przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej dla ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • pracowników zmianowych, w przypadku zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika w związku z jego przejściem na inną zmianę zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy.

 

W tych sytuacjach tygodniowy nieprzerwany odpoczynek może obejmować mniejszą ilość godzin, ale nie może być krótszy niż kolejne 24 godziny (art. 133 § 2 k.p.).

 

Przykład 7.

W zakładzie pracy stosowany jest ruchomy czas pracy, w którym pracodawca wyznacza godzi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy