Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem inspektora

21 maja 2018

NR 39 (Czerwiec 2017)

Minimalna stawka godzinowa

315

Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę zmieniona ustawą z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 2008 ze zm.) zawiera nowe pojęcie minimalnej stawki godzinowej obok dotychczas obowiązującego minimalnego wynagrodzenia za pracę.
 

Do czasu nowelizacji tej ustawy dolna granica wysokości wynagrodzenia dotyczyła tylko i wyłącznie pracowników, czyli osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę (bez względu na rodzaj umowy i czas jej obowiązywania), powołania, mianowania, wyboru i spółdzielczej umowy o pracę. Ustawa stanowi, że wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia. 

POLECAMY

 

PRZYKŁAD

W 2016 r. pracodawca zatrudniał pracowników zarówno na podstawie umów o pracę, jak i umów-zlecenia przy pracach porządkowych. Wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nie mogło być niższe niż 1850,00 zł brutto, natomiast wynagrodzenie osób świadczących pracę na podstawie umów-zlecenia mogło być kształtowane dowolnie, również poniżej 1850,00 zł.

 

Do obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się wszystkie przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy (zaliczane do wynagrodzeń osobowych), z wyjątkiem:

  • wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (również określonego w formie ryczałtu),
  • dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej (również określonego w formie ryczałtu),
  • odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy,
  • nagrody jubileuszowej.

Od 1 stycznia 2017 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosi 2000,00 zł brutto.

Minimalne wynagrodzenie to nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również premie, nagrody, wszelkiego rodzaju dodatki (stażowe, funkcyjne, za języki obce, za niepalenie tytoniu itp.).

 

PRZYKŁAD

W umowie o pracę określono, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie godzinowe w wysokości 8,00 zł za godzinę brutto oraz premia w wysokości 25% wynagrodzenia zasadniczego, dodatek brygadzistowski w wysokości 500,00 zł. W czerwcu wynagrodzenie pracownika wyniosło brutto 2180,00 zł i było wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę.

8,00 zł  × 168 godzin = 1344,00 zł
1344,00 zł  × 25%  = 336,00 zł
1344,00 zł + 336,00 zł + 500,00 zł = 2180,00 zł

Jeżeli pracownik pracował w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej, wynagrodzenia otrzymanego z tego tytułu nie należy wliczać do limitu wynagrodzenia minimalnego.

Jeżeli wynagrodzenie pracownika byłoby niższe niż stawka minimalna, pracownikowi przysługuje wyrównanie do wysokości minimalnego wynagrodzenia.

 

Ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. wprowadziła nowe pojęcie – minimalnej stawki godzinowej. Jest to minimalna wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonywania zlecenia lub świadczenia usług, przysługująca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi. Dodatkowo precyzyjnie określono, kim jest przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi. 

Przyjmującym zlecenie lub świadczącym usługi jest:

  • osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, niezatrudniająca pracowników lub niezawierająca umów ze zleceniobiorcami (tzw. osoba samozatrudniona); 
  • każda osoba fizyczna niewykonująca działalności gospodarczej, która przyjmuje zlecenie lub świadczy usługi na podstawie umów-zlecenia i umów o świadczenie usług (art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego). 

Spowodowało to, że od 1 stycznia br. również zleceniobiorcy mają zapewnione minimalne wynagrodzenie w postaci gwarantowanej stawki godzinowej. W 2017 r. roku stawka ta wynosi 13,00 zł brutto za każdą godzinę pracy.

Umowa-zlecenia a umowa o świadczenie usług

Powszechnie stosowana nazwa – umowa zlecenia – tak naprawdę jest umową o świadczenie usług. Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 734 § 1) przez umowę-zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (czynność prawna to oświadczenie woli, które wywołuje określone zdarzenie prawne).
Umowa o świadczenie usług obejmuje bardzo szeroki zakres umów. Do tego typu umów, pod warunkiem że nie są uregulowane odrębnymi przepisami, stosujemy przepisy dotyczące zlecenia. W związku z tym przepisów o zleceniu – na przykład – nie będziemy stosować do umów agencyjnych, przechowania, komisu, spedycji i przewozu, bo są odrębnie uregulowane w Kodeksie cywilnym. Pod podjęciem „umowy o świadczenie usług” będą się kryły powszechnie stosowane umowy, np. ochrony, sprzątania, zbioru owoców, robót budowlanych itp., zwykle nazywane po prostu „umową zlecenia”.

 

 

Wyłączenie ze stosowania minimalnej stawki godzinowej

Przepisów o minimalnej stawce godzinowej nie stosujemy do umów-zlecenia i umów o świadczenie usług, w których zleceniobiorca samodzielnie decyduje o miejscu i czasie wykonania zlecenia lub świadczenia usługi, a z tego tytułu przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne.

Powyższe trzy warunki muszą być spełnione łącznie.

Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 października 2016 r.: „Przesłanką wyłączenia ze stosowania obowiązku zapewnienia minimalnej stawki godzinowej jest więc spełnienie trzech warunków łącznie (czas, miejsce i prowizja). Wyłączenie nie będzie więc obejmowało przypadków, w których wykonanie zlecenia lub świadczenie usług w konkretnym miejscu lub czasie wynika z umowy bądź z istoty zlecenia lub usługi (np. ochrona obiektów, sprzątanie). Wyłączenie nie będzie miało w szczególności zastosowania, gdy w umowie zostaną wskazane np. 3 lokalizacje, których dotyczyć ma świadczona usługa, przy czym o kolejności i czasie realizacji usługi w kolejnych lokalizacjach będzie decydował sam zleceniobiorca (np. będzie decydował o kolejności dostarczenia przesyłek na wyznaczonym terenie”1.

 

WAŻNE

Przepisy o stosowaniu minimalnej stawki godzinowej nie obejmują umów zawieranych ze zleceniobiorcami lub z usługobiorcami będącymi osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, wpisaną do właściwego rejestru, jeżeli zatrudniają oni pracowników lub zawierają umowy ze zleceniobiorcami.

 

Przepisy ustawy nie mają zastosowania do umów dotyczących usług opiekuńczych i bytowych, realizowanych poprzez prowadzenie rodzinnego domu pomocy, umów zawieranych w związku z koniecznością zapewnienia opieki dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej, umów dotyczących usług polegających na sprawowaniu opieki nad osobami podczas wypoczynków lub wycieczek, a także umów dotyczących usług opieki domowej nad osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą lub w podeszłym wieku, jeżeli ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi te są świadczone nieprzerwanie dłużej niż przez dobę. 

 

WAŻNE

Do umów o dzieło nie mają zastosowania przepisy o minimalnej stawce godzinowej.

 

Wynagrodzenie wynikające z minimalnej stawki godzinowej

W przypadku ustalenia w umowie zlecenia lub umowie o świadczenie usług wynagrodzenia niezapewniającego zleceniobiorcy otrzymania za każdą godzinę pracy wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnej stawki godzinowej zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie w wysokości obliczonej z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej. Jeżeli zlecenie przyjmuje kilka osób, gwarancją minimalnej stawki godzinowej objęta jest każda z nich.

 

Powszechnie stosowana nazwa – umowa-zlecenie – tak naprawdę jest umową o świadczenie usług. 
Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 734 § 1) przez umowę-zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się
do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (czynność prawna to oświadczenie
woli, które wywołuje określone zdarzenie prawne).

 

Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu stanowi, że zleceniobiorca nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej, ani nie może przenieść prawa do tego wynagrodzenia na inną osobę. Jeżeli wynagrodzenie otrzymywane przez zleceniobiorcę jest wyższe od minimalnego, może on się zrzec części wynagrodzenia tylko do wysokości różnicy wynikającej ze stawki i gwarantowanej stawki minimalnej. 

Od 1 stycznia 2017 r. nadal można zawierać nieodpłatne umowy-zlecenia, pod warunkiem że nieodpłatność taka wynika wyraźnie z treści umowy lub okoliczności.

Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 października 2016 r.: „Zleceniobiorcy należy się stosowne wynagrodzenie, jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy. Umowa-zlecenia ma charakter nieodpłatny tylko wówczas, gdy z umowy lub z okoliczności wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać zlecenie bez wynagrodzenia. Decydujące znaczenie ma więc w tym zakresie treść umowy oraz okoliczności towarzyszące jej zawarciu. Jednakże, w obu przypadkach, zwłaszcza przy ustalaniu okoliczności o nieodpłatności zlecenia, w istocie decyduje wola przyjmującego zlecenie. Wskazuje na to brzmienie przepisu zakładającego nieodpłatność zlecenia, gdy zleceniobiorca zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia”.

Na zleceniodawcy spoczywa obowiązek wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej w formie pieniężnej (gotówka lub przelew).

 

WAŻNE

Dopuszczalna jest wypłata części wynagrodzenia, wykraczającego poza minimalne wynagrodzenie, w formie pozapieniężnej (np. deputaty, talony, wymiana usług).

 

Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że wypłata za wykonanie zlecenia, co do zasady, następuje dopiero po wykonaniu zlecenia. Strony zawierające umowę mogą w tej umowie określić inne zasady i ustalić w dowolny sposób termin wypłaty wynagrodzenia, np. raz na kwartał, co miesiąc, co tydzień, po wykonaniu określonych czynności cyklicznie.

Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu wprowadza nową zasadę, że w przypadku umów-zlecenia i o świadczenie usług zawartych na czas dłuższy niż jeden miesiąc wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej należy dokonywać co najmniej raz w miesiącu.

Umowę-zlecenie lub o świadczenie usług można zawrzeć na dowolny okres, np. na 2 tygodnie lub 2 lata. Jednak w przypadku, gdy czas trwania umowy jest dłuższy niż miesiąc, zleceniodawca zobowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia zleceniobiorcy co najmniej raz w miesiącu, w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Dowolna częstotliwość wypłat wynagrodzenia odnosi się tylko i wyłącznie do tej części wynagrodzenia, która przekracza gwarantowane minimalne wynagrodzenie.

 

PRZYKŁAD

Strony zawarły umowę, z której wynika, że za godzinę pracy zleceniobiorcy przysługuje 45,00 zł brutto. Część wynagrodzenia wynikająca z przemnożenia stawki godzinowej 13,00 zł przez liczbę godzin świadczenia pracy w miesiącu płatna jest raz w miesiącu, do 28. dnia każdego miesiąca, natomiast pozostała część wynagrodzenia płatna jest w okresach kwartalnych, do 10. dnia po zakończeniu kwartału.

 

Obowiązek wypłaty wynagrodzenia co najmniej raz w miesiącu nie ma zastosowania do umów zawartych na okres krótszy niż miesiąc oraz do umów, do których nie stosujemy przepisów o minimalnej stawce godzinowej.

Minimalna stawka godzinowa nie wyklucza stosowania tzw. wynagrodzenia ryczałtowego (określonego stałą kwotą). Jednak kwota wynagrodzenia ryczałtowego podzielona przez liczbę godzin świadczenia pracy powinna zapewnić zleceniobiorcy co najmniej godzinową stawkę minimalną.

 

PRZYKŁAD

W umowie-zleceniu określono wynagrodzenie miesięczne na poziomie 600,00 zł brutto. Przyjmujący zlecenie świadczy pracę na rzecz zlecającego przez 40 godzin w miesiącu. Wynagrodzenie za godzinę pracy zleceniobiorcy wynosi 15,00 zł brutto i jest wyższe niż obowiązująca stawka minimalna.

 

PRZYKŁAD

Strony zawarły umowę o świadczenie usług na okres 25 dni, od 1 do 25 czerwca 2017 r. Wynagrodzenie zostało określone na poziomie 750,00 zł brutto. Zleceniobiorca wykazał, że wykonywał zlecenie przez 70 godzin. W takiej sytuacji nie została zapewniona zleceniobiorcy minimalna stawka godzinowa (750,00 zł: 70 godzin = 10,71 zł). Zleceniodawca ma obowiązek wyrównania zleceniobiorcy wynagrodzenia.

 

WAŻNE

Do umów zawartych w 2016 r. i wcześniej, a trwających po 1 stycznia 2017 r., stosujemy nowe przepisy.

 

Obowiązek potwierdzania liczby godzin wykonywania zlecenia lub świadczenia usług

W przypadku zawarcia umowy-zlecenia lub umowy o świadczenie usług, co do której stosujemy przepisy o minimalnej stawce godzinowej, mamy obowiązek określenia w tej umowie sposobu potwierdzania liczby godzin wykonywania zlecenia lub świadczenia usług. Przepis dotyczy także umów zawartych przed 1 stycznia 2017 r. W takim przypadku, jeżeli umowy trwają również w 2017 r., najlepiej podpisać aneks do umowy zawierający stosowne uregulowania.

 

Ustawodawca nie przewidział szczególnej formy dla potwierdzania liczby godzin wykonywania zlecenia. Kwestia ta powinna zostać uzgodniona pomiędzy stronami zawierającymi umowę....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy