Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

31 lipca 2018

NR 45 (Czerwiec 2018)

Zarządzanie wizualne

0 233

Ciągłe dążenie do poprawy efektywności, wydajności i skuteczności działania w wytwarzaniu produktów w hali produkcyjnej spowodowało, że twórcy nowoczesnych metod i technik zarządzania produkcją zaczęli iść w kierunku zarządzania wizualnego (ang. visual management). Czym ono jest i jak je stosować w dziale produkcji?


Dla osób zarządzających całymi firmami i zespołami produkcyjnymi pojemna definicja zarządzania jest dobrze znana, jest to: 

  • planowanie, 
  • organizowanie, 
  • motywowanie, 
  • monitorowanie i kontrolowanie, 

a także „miękkie” aspekty, takie jak: 

  • przewodzenie, 
  • motywowanie, 
  • kierowanie konfliktem itd. 

Zarządzanie to powodowanie, by pracownicy zatrudnieni w danej organizacji w pełni wykorzystywali swój indywidualny potencjał, zaangażowanie, kompetencje w powiększaniu wartości firmy poprzez wytwarzanie produktów w sposób odpowiednio zorganizowany. Termin zarządzanie wizualne jest jeszcze mało znany, a na pewno rzadko stosowany. Warto go jednak poznać.

Definicja

Japoński autor Masaaki Imai definiuje zarządzanie wizualne jako „metodę mającą na celu przedstawienie informacji w widoczny sposób, zarówno dla pracowników, jak i dla kierownictwa. Tak naprawdę każdy z nas stosuje zarządzanie wizualne w praktyce. Jak to możliwe? Nasze plany, cele, sposoby ich realizacji, poszczególne etapy naszego działania w drodze do celu wyobrażamy sobie, tworząc poszczególne sekwencje czynności i określając ramy czasowe. Zarządzanie wizualne to nasze działania zmierzające do zwizualizowania etapów, elementów, czynności, sekwencji działań związanych z pracą w hali produkcyjnej. Techniki wizualizacyjne to specyficzne techniki komunikacyjne pozwalające na poprawę efektywności wszystkich osób biorących udział w łańcuchu wytworzenia produktów. To element samokontroli i samodyscypliny zatrudnionych pracowników w całej organizacji.

Zarządzanie wizualne w dużym skrócie to podanie kierownictwu i pracownikom zwizualizowanej odpowiednimi narzędziami i technikami informacji o tym, co się dzieje w procesie wytwarzania produktów w hali produkcyjnej.

Trzy funkcje zarządzania wizualnego

1. Wskazanie problemów – jeśli wiemy, na czym rzeczywiście polega problem, dzięki włożeniu go „pod lupę” i obejrzeniu ze wszystkich stron oczyma różnych ekspertów (stawiamy się na ich miejscu). Ujrzenie problemu to warunek jego rozwiązania. Zarządzanie wizualne ma sprawić, że łatwiej będzie dostrzec wszelkie odstępstwa od przyjętych norm, procesów i procedur, jakie mają zastosowanie w hali produkcyjnej (np. w mocno zrobotyzowanej i skomputeryzowanej fabryce automotive roboty zatrzymują się po wytworzeniu wadliwego elementu). Na ekranach podwieszonych do sufitu hali momentalnie na czerwono wyświetla się informacja o wadzie i stanowisku, na jakim wystąpiła. Ekipa remontowa szybko reaguje i cała zmiana pracowników wie, gdzie nastąpił problem, jak długo trwało jego usunięcie, jaki poślizg czasowy na taśmie produkcyjnej nastąpił i ile trzeba nadrobić, by zakończyć zmianę z osiągnięciem założonego celu. Zatem wszyscy pracownicy pośrednio i bezpośrednio biorący udział w całym procesie wytworzenia widzą i wiedzą, jaka jest sytuacja w całym ciągu technologicznym.

2. Informacja o aktualnym stanie na linii technologicznej – zarówno pracownicy liniowi, jak i kierownicy dzięki zarządzaniu wizualnemu wiedzą, jaki jest aktualny status procesu wytwarzania produktów (cokolwiek by nim było – auto, obrabiarka, pralka czy jacht dalekomorski). Tablice świetlne, karty kanban czy zwykłe tablice papierowe albo korkowe pozwalają zorientować się w harmonogramach, przebiegu procesu, awariach, zmianach. To, co istotne, to stan procesu: co zostało zrobione i z jakim rezultatem, a co jeszcze jest do zrobienia. Jest to niezwykle motywujące dla pracowników i kadry menedżerskiej – każdy wie, jaki jest aktualny harmonogram, na jakim etapie realizacji zadania jest zespół i na ile musi się zmobilizować, by usunąć awarię lub zakończyć zmianę z planowanym rezultatem. Świadomość sensu swojego działania, szersze spojrzenie na całość procesu pozwala pracownikom na mobilizację i poczucie sukcesu.

3. Wyznaczanie i komunikowanie celów – widzieć to znaczy lepiej zrozumieć i bardziej skutecznie działać. Taki jest sens zarządzania wizualnego. Gdy wiemy, jaki jest cel, i możemy go zobaczyć, łatwiej go osiągnąć. Widać „jak na dłoni” przeszkody, zatory czasowe, awarie, „wąskie gardła” opóźniające realizację celów – gdzie się pospieszyć, gdzie poprawić proces, organizację pracy czy może jakość wytwarzania. Niebagatelnym zyskiem, korzyścią zarządzania wizualnego jest też ujrzenie siebie – jako kierownika czy pracownika – i określenie miejsca, w jakim jesteśmy w procesie, oraz działania na drodze do osiągnięcia zaplanowanego celu cząstkowego i końcowego. 

Obszary funkcjonowania

  • Identyfikacja i reakcja na nietypowe sytuacje w procesie produkcyjnym (np. awarie, braki surowców i półproduktów, zakłócenie dostaw, uszkodzenia maszyn i urządzeń, wyłączenia zasilania oraz maszyn z toku produkcji), szybka i skuteczna reakcja odpowiednich służb, kierownictwa czy pracowników.
  • Monitorowanie i kontrolowanie wydajności, przepływu efektów pracy, tego, w jakim stopniu przebiegają prawidłowo, trzymanie ręki na pulsie – obserwacja, kalkulacja i podejmowanie decyzji oraz działań na podstawie instrumentów wizualizacyjnych (np. tablice, zdjęcia, wykresy, ekrany, karty kontrolne, urządzenia pomiarowe itp.).
  • Zdiagnozowanie nietypowych sytuacji odbiegających od przyjętych standardów czy procesów działania (np. palące się „czerwone lampki” wskaźnikowe, zakłócenia zasad bhp, chodzenie przez halę produkcyjną „na skróty”, a nie wyznaczonymi i oznaczonymi ciągami komunikacyjnymi).
  • Określenie priorytetów w procesie produkcyjnym (np. czym się teraz mamy zajmować, dlaczego jest to ważne, czy przy okazji wykonania jednego zadania zrealizujemy też inne ważne dla całej firmy; czym i dlaczego teraz mamy się zająć, jaką to ma wagę, jak bardzo jest to pilne).
  • Identyfikacja ilościowych przepływów pracy (co, jak i dlaczego zostało zrobione i w jakim czasie).
  • Wizualizowanie wykonywanych działań poprzez standardy, procesy i procedury (np. ikony, rysunki, zdjęcia).
  • Monitorowanie wydajności pracy, osiągania tej wydajności w jednostkach czasowych, podział na cele cząstkowe i zobrazowanie tych celów pracownikom, możliwość porównania ze wzorcem.
  • Zobrazowanie wszystkich elementów niezbędnych do wydajnej i bezpiecznej pracy (np. tablice świetlne, napisy, naklejki).
  • Redukcja marnotrawstwa – szybciej i bardziej skutecznie można wyeliminować przejawy marnotrawstwa i niegospodarności w hali produkcyjnej, na każdym stanowisku roboczym – oraz pokazanie i podpowiadanie sposobów na eliminację przejawów niegospodarności surowcami i materiałami (np.. sensory, sygnały i tablice świetlne, chorągiewki).
  • Usprawnienie komunikacji w całej firmie na linii „góra – dół” i „dół –góra”. Bardziej skuteczny i niezniekształcony proces przekazywania i odbierania komunikatów pomiędzy pracownikami, pracownikami a szefami (np. „skrzynki pomysłów”, nagrody za wskazanie problemów, konkursy, „ścieżki komunikacyjne”). 
  • Ułatwienie pracownikom wykonywania przez nich obowiązków zawodowych poprzez procedury, standardy, procesy, normy i wskaźniki jakościowe, ilościowe i organizacyjne.

5 obszarów zarządzania wizualnego według IMAI

1. Zarządzanie ludźmi pozwala na zobrazowanie motywacji poszczególnych pracowników w procesie produkcyjnym (np. jasno rozpisane warunki konkursów z nagrodami: co, za co, dlaczego, kiedy i na jakich warunkach); opracowanie tabeli po spotkaniach kół jakości z sugestiami dotyczącymi poprawy jakości czy procesu produkcji; harmonogramy obrazujące frekwencję w pracy z sugestiami poprawy punktualności; wskazówki co do lepszego wykorzystania i zorganizowania „godzin postojowych” (czekanie na materiały, dostawę surowców, sprzętu, narzędzi czy efekt pracy innych zespołów); tabele kompetencyjne (świetlne lub zwykłe) obrazujące aktualny rodzaj i poziom kompetencji poszczególnych pracowników do wykonania specyficznych, określonych zadań; wyświetlanie procedur i instrukcji w widocznym i dostępnym miejscu – ogranicza to możliwość popełnienia błędu i redukuje niepewność pracownika.

2. Zarządzanie narzędziami pracy w taki sposób, aby możliwa była ocena, czy proces wytwarzania produktów przebiega prawidłowo i bez zakłóceń. Przejawem zarządzania wizualnego w tym zakresie jest umieszczenie przy maszynie instrukcji obsługi, wyświetlanie filmów instruktażowych obrazujących proces uruchomienia i pracy maszyny. Może to być także sygnał dźwiękowy i świetlny włączający się podczas niewłaściwego procesu obsługi czy też awarii maszyny czy urządzenia.

3. Zarządzanie materiałami w zarządzaniu wizualnym polega na pakowaniu odpowiednich części do określonych pojemników oznaczonych adekwatnym kolorem oraz opracowanie sygnałów dźwiękowych i świetlnych informujących o nadmiernych zapasach lub niedoborze materiałów na stanowiskach.

4. Zarządzanie metodami polega na opracowaniu, stworzeniu i umiejscowieniu na stanowiskach pracy norm bezpieczeństwa czy standardów powiązanych z metodami realizowania poszczególnych zadań. Innymi słowy jest to rodzaj „przyłożenia do wzorca”, dzięki któremu pracownikom prościej będzie wykonać zadania zgodnie z metodą (wzorcem), a szefom łatwiej będzie określić, czy pracownicy stosują się do określonych, wymaganych norm i standardów.

5. Zarządzanie pomiarami polega na ustawieniu mierników, urządzeń pomiarowych, tak żeby informowały o odchyleniach od przyjętych norm sygnałami świetlnymi lub dźwiękowymi (np. urządzenia reagują w przypadku przekroczenia norm zanieczysz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy