Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

16 maja 2018

NR 40 (Sierpień 2017)

Konkretny cel czy szerokie horyzonty?

340

Zazdrościmy specjalistom konkretnego „fachu” w ręku i indywidualnych umiejętności, a osobom wszechstronnym otwartego umysłu, kreatywności i wykorzystywania wiedzy z różnych dziedzin. Jednak co lepiej sprawdzi się w firmie produkcyjnej i na jakie zdolności pracowników postawić?

Specjalizacja to precyzyjne określenie kierunku swojego rozwoju zawodowego. Jeżeli jesteś specjalistą w danej dziedzinie, możesz na bieżąco śledzić zmiany, które się w niej pojawiają. Pomimo dużej ilości informacji, łatwiej Ci jest śledzić zmiany w jednej konkretnej dziedzinie niż w kilku nie do końca określonych. Dodatkowo masz łatwość w odróżnieniu wartościowych źródeł informacji od tych, na które nie warto tracić czasu. Precyzyjna specjalizacja to sposób na lepsze gospodarowanie własnym czasem. 

POLECAMY

Jeżeli specjalizujesz się w spawaniu mostów, wybierzesz inne szkolenie niż osoba zajmująca się spawaniem okrętów. Obecnie dostęp do szkoleń jest tak szeroki, że niektórzy pracodawcy zaczynają mieć problem z ich wyborem. Wybór szkoleń dla specjalistów jest dużo łatwiejszy. Specjaliści sami rozwijają swoje umiejętności w trakcie wykonywania codziennej pracy. Specjalizacja wiąże się więc ściśle z doświadczeniem zawodowym i jak łatwo się domyślić, doświadczenie zawodowe jest bardzo istotnym wyróżnikiem na rynku pracy. 

Specjalizacja to również komfort psychiczny. Znając swoje mocne strony, potrafimy szybko określić, w czym jesteśmy naprawdę dobrzy. Wielu pracowników właśnie na tej podstawie buduje zawodową pewność siebie. Jeżeli Twoja specjalizacja łączy się z Twoimi zainteresowaniami, ciągłe zdobywanie nowych doświadczeń w tej dziedzinie może być powodem do dużej satysfakcji. Dla wielu pracowników specjalizacja jest również związana z poczuciem stabilności zatrudnienia. Jako specjalista znasz swoje miejsce w firmie, wiesz dokładnie, jaką pełnisz w niej rolę i czego możesz się spodziewać w przyszłości. Osoby, które są w czymś dobre, chętnie pogłębiają swoją wiedzę, dzięki czemu stają się jeszcze lepsze. To duża zaleta specjalistów, dla których rozwój jest naturalną motywacją wewnętrzną. 

Zalety wszechstronności 

Coraz więcej jest branż, w których docenia się wszechstronność. Firmy szukają pracowników, którzy mogą z sukcesem pracować na wielu stanowiskach. Współczesny człowiek renesansu to osoba, która potrafi wywiązywać się ze swoich obowiązków nawet pomimo braku ścisłego określenia opisu jej stanowiska. Osoby wszechstronne znakomicie odnajdują się w firmach, które muszą błyskawicznie reagować na zmieniający się rynek. 

Klasyczne podejście związane ze specjalizacją, a więc zdobyciem ogromnej wiedzy w jednej dziedzinie, zaczyna odchodzić do lamusa. Wielu ekspertów prognozuje, że czas specjalistów mija. Wszechstronność zaczyna być doceniana, ponieważ myślenie w szerszej perspektywie lepiej spełnia oczekiwania współczesnego świata. Globalna gospodarka jest zależna od wielu czynników, dlatego trudno określić, w którą stronę za kilka lat będzie rozwijała się nasza firma. Osoby wszechstronne mają dużo większą elastyczność, a więc potrafią lepiej niż specjaliści dostosować się do nowego otoczenia.

W bardzo ciekawy sposób pokazują to badania prowadzone przez profesora Philipa Tetlocka, które dotyczyły wydawania sądów. W tych badaniach proszono uczestników (zarówno specjalistów, jak i laików w danej dziedzinie) o szacowanie prawdopodobieństwa hipotetycznych zdarzeń na podstawie bardzo małej ilości informacji. Warto zaznaczyć, że badania te dotyczyły ponad 80 tysięcy takich szacunków. Jak pokazują wyniki, w warunkach niepewności (mała ilość precyzyjnych informacji) specjaliści częściej mylą się w obszarze swojej specjalizacji niż osoby niebędące specjalistami. Philip Tetlock twierdzi, że w warunkach niepewności i braku precyzyjnych informacji lepiej sobie radzą osoby wszechstronne. Jest to spowodowane tym, że osoby wszechstronne czerpią swoją wiedzę z wielu dziedzin i nie skupiają się od razu na jednym rozwiązaniu. Specjaliści natomiast szybciej wydają osąd, którego później sztywno się trzymają. W dzisiejszym świecie mamy ogromną ilość niepewnych informacji, dlatego zbyt szybkie szukanie jedynego słusznego rozwiązania może być szkodliwe. 
Zdarzają się sytuacje, w których każdy z nas myśli w pewien utarty i schematyczny sposób. W psychologii takie zjawisko nazywamy myśleniem heurystycznym. Myślenie heurystyczne skłania nas do wydawania szybkich i bezrefleksyjnych sądów. Specjaliści w opisanym badaniu mieli skłonność do uleganiu heurystyce zakotwiczenia. Skupiali się na najbardziej wyraźnej informacji (zakotwiczenie), co spowodowało, że przestali dostrzegać informacje słabiej rzucające się w oczy. Heurystykę zakotwiczenia możemy dostrzec w naszym codziennym życiu.

Jeżeli zamierzamy zmienić samochód, zaczynamy dostrzegać znacznie więcej takich modeli na drodze. Jeżeli ktoś z naszego najbliższego otoczenia spodziewa się dziecka, zaczynamy dostrzegać więcej kobiet w ciąży. Podobnie, jeżeli skupimy się na jednej informacji, którą uznamy za najważniejszą, trudniej będzie nam dostrzec szerszy kontekst. Niepewność i brak precyzyjnych informacji to współcześnie nasza codzienność. W takim środowisku lepiej sobie radzą osoby wszechstronne o szerokich horyzontach niż specjaliści wybitnie znający się wyłącznie na jednej dziedzinie. 

Czy czas specjalistów mija bezpowrotnie? 

Zatrudnianie wyłącznie pracowników o wąskiej specjalizacji jest ryzykowne. Jak pokazują wcześniej przytoczone badania, specjalizacja sprzyja myśleniu w konkretny, ale schematyczny sposób. Jedną z najważniejszych zdolności, nad jakimi warto pracować, jest elastyczność w działaniu. Osoby elastyczne, które potrafią szybko dostosowywać się do nowych warunków, to przyszłość wielu firm. Warto pracować również nad umiejętnością szybkiej nauki. Pracownicy przyszłości to osoby, które są w stanie szybko przyswoić sobie nowe umiejętności. Nie chodzi tu o perfekcję w działaniu, ale o szybkie nabywanie podstawowych kompetencji do wykonywania nowych zadań. 

Dlaczego te umiejętności są tak ważne? Wystarczy spojrzeć na tempo, w jakim zmieniają się nasze firmy. Obsługa wielu maszyn zmienia się diametralnie wyłącznie po wgraniu nowego oprogramowania sterującego, nie mówiąc już o wymianie całej maszyny, która wiąże się z koniecznością odpowiedniego przeszkolenia pracowników, aby mogli ją obsługiwać. Dotyczy to również firm, które od lat zajmują się tym samym rodzajem działalności. Nowe maszyny – mimo podobnych funkcjonalności – mogą być obsługiwane w zupełnie inny sposób. Umiejętność szybkiej nauki i elastyczność w działaniu to duża przewaga na rynku pracy. Podobną przewagę stanowiła również specjalizacja, która była najlepszym rozwiązaniem w czasach wolniejszego tempa zmian. 

Wszechstronność może mieć również inne zalety. Osoby wszechstronne i elastyczne są często odpowiedzialne za najbardziej innowacyjne pomysły, które usprawniają pracę całego zespołu. Jest to spowodowane tym, że nie przywiązują się one do jednego rozwiązania i potrafią skupić się na innych możliwościach. Dla przykładu: nowa osoba pracująca przy linii produkcyjnej może mieć inne spojrzenie na wygodę pracy niż pracownicy z większym stażem. Dzięki świeżemu spojrzeniu, a także przenoszeniu wiedzy i doświadczenia z pracy w innym zespole taki świeżo zatrudniony pracownik może zaproponować rozwiązanie, które ułatwi pracę wszystkim. To właśnie z tego powodu w wielu firmach zachęca się do tego, aby wprowadzać okresową rotację pracowników między różnymi stanowiskami i zespołami. Świeże spojrzenie może być wyjątkowo pozytywnym impulsem do zmian. 

Można więc powiedzieć, że czas specjalistów skupionych na wąskiej dziedzinie mija. W świecie tak szybkich zmian specjalizacja może być wręcz ryzykowna, a w pewnym momencie może być dla nas dużym obciążeniem. Co zrobimy w sytuacji, kiedy dziedzina naszej specjalizacji przejdzie tak znaczące zmiany? Warto się zabezpieczyć i rozwinąć kluczowe umiejętności współczesnego pracownika. Starajmy się pracować nad swoją otwartością na zmiany, nie bójmy się również zabierać za naukę rzeczy, które do tej pory były nam całkowicie obce. 

Dlaczego pracodawcy pytają o zainteresowania?

Czy kiedykolwiek Twój pracodawca pytał Cię o pasję, zainteresowania lub hobby? Wielu z nas może uznać to pytanie za dziwne, jednak zastanówmy się nad tym dokładniej. Sposób, w jaki spędzamy swój czas wolny, bardzo dużo o nas mówi. Osoby wszechstronne mają najczęściej dużo różnych zainteresowań, które niekoniecznie są ze sobą związane. Takie osoby sprawdzają się w różnych sytuacjach i kontekstach, dlatego wszechstronni pracownicy lepiej się odnajdują w nowych sytuacjach – są przyzwyczajeni do takiego sposobu działania i be...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy