Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sztuka motywowania

16 maja 2018

NR 40 (Sierpień 2017)

Zespół idealny

Żeby stworzyć zespół idealny, nie są potrzebni idealni pracownicy, ale zróżnicowane osobowości. Tylko wtedy uzyskamy największe prawdopodobieństwo, że nasz zespół osiągnie sukces.

Tezę, że „nie istnieje idealny menedżer, natomiast możliwe jest stworzenie idealnego zespołu”, sformułował Meredith Belbin. Przez siedem lat obserwował on pracę różnych grup zadaniowych, wyodrębniając wkład ich poszczególnych członków. Badania Belbina i jego współpracowników pozwoliły przewidywać efektywność działania różnych zespołów na podstawie obserwacji zachowań osób w nim występujących.

Okazuje się, że większość kierowników jest skłonna tworzyć swój zespół z najbardziej błyskotliwych i utalentowanych ludzi, jakich udało się im znaleźć. Zdaniem Belbina są to najmniej efektywnie działające grupy. Belbin wyodrębnił kilka ról. 

Zespół, w którym funkcjonują reprezentanci wszystkich ról, ma wyraźną tendencję do osiągania sukcesu. Belbin określił role zespołowe, które występują w zespołach, i podzielił je na grupy:

  • role ukierunkowane na zadania: „lokomotywa”, „realizator”, „perfekcjonista”,
  • role ukierunkowane na ludzi: „koordynator”, „dusza zespołu”, „poszukiwacz źródeł”,
  • role intelektualne: „kreator”, „krytyk wartościujący”, „specjalista”.

„Koordynator”

To osoba zrównoważona, ekstrawertywna, silnie dominująca, mająca wyraźne predyspozycje do bycia liderem, choć nie zawsze pełni tę rolę. Ustala cele i plany realizacji oraz koordynuje wysiłki wszystkich członków zespołu. Nie wymaga bezwzględnego posłuszeństwa, lecz dominuje poprzez swój prestiż i szacunek, jaki budzi. Preferuje indywidualne podejście do pracy i ludzi, w związku z tym przywiązuje dużą wagę do komunikowania się z innymi i uważnie słucha opinii współpracowników. Nie nakazuje, lecz wyjaśnia i proponuje. Interweniuje tylko w sytuacjach krytycznych. Podczas dyskusji częściej zadaje pytania, niż stwierdza albo wysuwa własne propozycje. Słucha, podsumowuje pomysły zespołu i jeżeli jest to konieczne, podejmuje stanowczo decyzje po wysłuchaniu opinii wszystkich jego członków. „Koordynator” nie jest wybitnie inteligentny czy twórczy, natomiast myśli pozytywnie i wie, jak zrobić najlepszy użytek z potencjału prezentowanego przez zespół.

„Lokomotywa”

Osoba dominująca, ekstrawertywna, o wysokim stopniu pobudzenia. Zgodnie z obserwacjami niektórych badaczy sprawnie działającym zespołem mogą kierować dwaj liderzy. Za aspekt społeczny bierze odpowiedzialność „koordynator”, natomiast realizacją zadania kieruje „lokomotywa”. W zależności od tego, co w danym momencie jest priorytetem (zespół jako grupa ludzi czy też stojące przed nim zadanie), dominującą pozycję może zajmować tylko jedna z wymienionych osób.

Podstawową rolą „lokomotywy” jest inspirowanie akcji i zagrzewanie zespołu do „boju”. Ta postać nadaje kształt wysiłkom zespołu; ujednolica idee, cele i plany, tak by powstał spójny, wykonalny projekt możliwy do szybkiego wdrożenia. Ma bardzo wysoką motywację, potrzebę osiągnięć i równie wysoki poziom energii. Jest nastawiona na osiągnięcie celu i czasami dąży do niego bez względu na środki. Jej osobiste zaangażowanie i wkład w pracę zespołu są bardzo duże. Prezentuje dyrektywne podejście do pracowników. Słabo rozumie ludzi i nie okazuje im ciepła. Cechuje ją brak tolerancji wobec ludzi niezdecydowanych, wolniej myślących, jest raczej prostolinijna i krytyczna, nie wstydzi się okazywać silnych reakcji. Łatwo sprowokować jej wybuch. Ze względu na zdecydowane nastawienie na rywalizację i zwycięstwo kilka osób o cechach „lokomotywy” może zmniejszyć produktywność zespołu. 

„Kreator” („Myśliciel”)

Osoba dominująca, introwertywna, o bardzo wysokiej inteligencji, która jest źródłem oryginalnych rozwiązań i pomysłowych strategii; to ktoś niezwykle kreatywny, błyskotliwy i lubiący innowacje. Okazuje się najbardziej potrzebny, gdy pozostali członkowie zespołu mają wrażenie, że zabrnęli w ślepą uliczkę. Ma jednak tendencje do pomijania detali i praktycznej strony swoich projektów. Istnieje też niebezpieczeństwo, że wciągnie go idea, która wyda mu się pasjonująca, ale nie jest bezpośrednio związana z priorytetami zespołu.

Lubi pracować samodzielnie, kieruje się własnymi zasadami. Jest introwertykiem, a sposób, w jaki traktują go inni członkowie zespołu, jest dla niego bardzo ważny. Jest czuły na roztropne pochwały, podczas gdy sam bywa uszczypliwy i bezceremonialny, szczególnie dla tych, którzy odnieśli się krytycznie w stosunku do jego pomysłów. Obecność w zespole więcej niż jednego „myśliciela” nie jest korzystna ze względu na konflikty interpersonalne, jakie mogą między nimi zaistnieć.

„Poszukiwacz źródeł”

Jest zrównoważony, dominujący, ekstrawertywny, bardzo uzdolniony interpersonalnie, towarzyski, przyjaźnie nastawiony do pomysłów i rozwiązań poza zespołem. Rzadko można go spotkać na jego stanowisku pracy, a jeżeli już tam jest, to zapewne rozmawia przez telefon. Stanowi doskonałe dopełnienie „myśliciela”. Potrafi trafnie oceniać pomysły warte realizacji, stymulować zespół i zachęcać do pracy nad nimi. To nie on jednak, jak się z pozoru wydaje, jest źródłem pomysłów. Praca w zespole wyzwala w nim energię i chęć do działania. Pozostawiony bez kontaktu z innymi, dość szybko traci zapał i zaczyna się nudzić. Łatwo też odwrócić jego uwagę ku sprawom niezwiązanym z zespołem. Jest jednak niezastąpiony w momentach stagnacji, gdy konieczne jest pobudzenie współpracowników do działania.

„Krytyk wartościujący” („ewaluator”)

Osoba wysoce inteligentna, zrównoważona, introwertywna, człowiek o wysokiej inteligencji i wnikliwości, nieoceniony w analizie faktów, rozważaniu plusów i minusów każdej propozycji i w końcowym dochodzeniu do optymalnego rozwiązania. Mało kreatywny, ale krytyczny wobec pomysłów innych. Nie jest oportunistą, lecz zadaje trudne pytania i wyraża wątpliwości tylko w stosunku do propozycji, co do których ma uzasadnione podejrzenie, że są błędne. Nie okazuje wielkiego entuzjazmu i zaangażowania w pracę zespołu. Pozwala mu to nabrać dystansu w stosunku do współpracowników i spokojnie, obiektywnie ocenić ich działania. Ma umiejętność przyswajania, analizy wielu informacji i wybierania tych najbardziej istotnych z punktu widzenia zespołu. Będąc bardzo krytycznym, działa czasem przygnębiająco na innych pracowników. Chociaż może brakować mu radości, ciepła, wyobraźni i spontaniczności, jest solidny i niezależny w swoich opiniach. Ma też zaletę, która sprawia, że bez niego zespół funkcjonowałby dużo mniej efektywnie – rzadko się myli w swoich sądach. 

„Realizator”

Osoba zrównoważona, poddająca się kontroli, przekształca idee i cele grupy na praktyczny język poszczególnych zadań. Jako doskonały wykonawca projektów, które wymyślili inni, jest jednym z podstawowych ogniw zespołu. Dobrze zorganizowany, sumienny, skoncentrowany na szczegółach, trudno go zniechęcić; tylko duże, niezapowiedziane zmiany planu mogą zachwiać jego równowagę. Preferuje porządek i jasno określone struktury. To sprawia, że bywa mało elastyczny, szczególnie w stosunku do spektakularnych idei, które nie od razu przekładają się na praktyczne działania. Jednocześnie jest w stanie dostosowywać swoje cele i plany do kierunku ustalonego przez zespół. Jest nieodzowny w sytuacjach, gdy trzeba stawić czoła tym aspektom pracy, które innym wydają się trudne lub mało interesujące. Jeżeli któryś ze współpracowników nie wie, co postanowiono na ostatnim zebraniu i co w związku z tym robić, „realizator” jest tą osobą, do której może zwrócić się po wskazówki.

„Dusza zespołu”

Osoba zrównoważona, ekstrawertywna, mało dominująca, której główną rolą jest neutralizowanie osobistych problemów i konfliktów, a tym samym uzyskanie jak najlepszej w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy