Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja szef

11 maja 2022

NR 68 (Kwiecień 2022)

Lean Six Sigma czyli połączenie dwóch najskuteczniejszych metod doskonalenia procesów

0 328

Lean to szybkość i natychmiastowe działanie, a Six Sigma to lokalizowanie odchyleń i ich eliminacja. Dlatego z biegiem czasu połączono oba podejścia i tak powstało Lean Six Sigma, które czerpie z bogactwa obu podejść. Aby jednak spróbować zrozumieć, jak Lean wpływa na Six Sigma i odwrotnie oraz jak wiele wartości dla organizacji przynosi ich połączenie, należy choć w niewielkiej części poznać oba podejścia.

Lean Manufacturing, czyli szczupłe wytwarzanie, skupia się na eliminacji marnotrawstwa w procesie. Trend przechodzenia na tę koncepcję zarządzania stał się bardzo popularny na Zachodzie w latach 80. XX w. Jednak firma Motorola zdecydowała się iść inną drogą. I tak w połowie lat 80. XX w., kierując się filozofią, że jakość nie może kosztować, wprowadzono metodę Six Sigma, która dzięki pozyskiwaniu ogromnych ilości danych dąży do osiągnięcia prawie perfekcyjnej jakości – 3,4 błędu na milion. Warto dodać, że za tę metodę zarządzania jakością w 1988 roku Motorola otrzymała prestiżową nagrodę jakości, imienia M. Balridge’a, którą przyznaje prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki za wybitne osiągnięcia w dziedzinie zarządzania jakością.

POLECAMY

Six Sigma

Założeniem Six Sigma jest fakt, że wszystkie procesy mogą być zdefiniowane, zmierzone, przeanalizowane, udoskonalone i kontrolowane. Aby metoda ta była skuteczna, pozyskuje się jak najwięcej danych, które analizuje się za pomocą metod statystycznych. W efekcie można wychwycić i zidentyfikować błędy jeszcze przed ich wystąpieniem.
Na metodę tę składają się następujące kroki działania określane akronimem DMAIC, od następujących słów:

  • Define – zdefiniuj – opisz proces i zlokalizuj jego słabe strony. Opisz cele i wymagania klienta.
  • Measure – zmierz kluczowe aspekty procesu i zbierz jak najwięcej danych. To właśnie pomiary, dane są najważniejszym składnikiem Six Sigma.
  • Analyze – przeanalizuj dane w celu znalezienia informacji, w jaki sposób dane na wejściu wpływają na dane na wyjściu. Zlokalizuj związki przyczynowo-skutkowe, mając na uwadze, że wzięto pod uwagę wszystkie czynniki. W tym momencie bada się również, które czynniki bezpośrednio wpływają na występujący problem oraz możliwe odchylenia.
  • Improve – udoskonalaj na podstawie wyników wcześniejszej analizy. Do procesu wprowadza się zmiany, a następnie obserwuje i analizuje efekty. Jeżeli ponownie pojawiają się odchylenia, wprowadza się kolejne poprawki.
  • Control – udoskonalony proces podlega ciągłemu monitorowaniu, kontrolowaniu. Dzięki temu można zareagować w odpowiednim momencie i zapobiec powstawaniu defektów.

W tym miejscu należy wspomnieć jeszcze o metodzie DMADV, która w przeciwieństwie do DMAIC jest stosowana do projektowania całkowicie nowych procesów. Jednak na potrzeby niniejszego tekstu skupimy się na ich udoskonalaniu.
Stosując metodę Six Sigma, koniecznie należy znać najważniejsze zasady:

  • koncentracja na kliencie,
  • zrozumienie procesu i jego celu,
  • płynny przepływ,
  • eliminacja odchyleń,
  • praca zespołowa,
  • dokładność i elastyczność.

Koncentracja na kliencie

Czym jest jakość? O tym może nam powiedzieć tylko klient. Jakość powinna być mierzona dokładnie w taki sposób, w jaki mierzy ją klient. Tym samym, koncentrując się na potrzebach klienta i jego wartości, przedsiębiorstwo może udoskonalić produkt.

Zrozumienie procesu i jego celu

Dokładne zrozumienie aktualnie funkcjonującego procesu jest konieczne, aby zidentyfikować główne przyczyny niezgodności. Niezbędne w tym celu jest dowiedzenie się, jakie dane należy zbierać i dlaczego właśnie te dane, oraz jakich wniosków oczekujemy. Należy się upewnić, że pomiary są dokładne i powtarzalne, a prowadzenie pomiarów jest ustandaryzowane.
Zbieranie danych na etapie zrozumienia procesu polega na obserwacji i przeprowadzaniu wywiadów wśród pracowników, poruszając takie zagadnienia jak:

  • Dlaczego wykonujemy pracę w ten sposób?
  • Które elementy pracy według Ciebie są stratą? – to pytanie już nawiązuje do koncepcji Lean, którą omówimy w dalszej części artykułu.
  • Co by sprawiło, że Twoja praca będzie łatwiejsza?

Jeżeli zbierane dane są niewystarczające lub nie spełniają naszych oczekiwań, należy ponownie określić, opisać procedurę zbierania danych.

Płynny przepływ
Należy dążyć do eliminacji wszelakich zakłóceń i marnotrawstwa, aby proces przebiegał płynnie. W tym celu warto poświęcić czas na obserwację każdego z elementów procesu, wyeliminować przestoje oraz wąskie gardła.

Eliminacja odchyleń
Im więcej odchyleń, tym więcej możliwości wystąpienia niezgodności. Dlatego należy wprowadzać takie zmiany w procesie, które pomogą wyeliminować ich najwięcej, jak tylko to możliwe. Bądź proaktywny w poszukiwaniu odchyleń, nim one wystąpią. Warto również rozpoznać te elementy procesu, które nie dodają żadnej wartości. Rozmawiaj z ludźmi, zbieraj dane i analizuj je, aby zlokalizować odchylenia. Proaktywność to również dostrzeganie i eliminowanie odchyleń, które występują, ponieważ do takich sytuacji przedsiębiorstwo było przyzwyczajone.

Praca zespołowa
Six Sigma wymaga zaangażowania ze strony zespołu. Zespół powinien być przeszkolony z wykorzystywanych narzędzi i metod pomiaru, i doskonalenia. Jednak nie same narzędzia i metody sprawią, że zespół będzie dobrze współpracował. Równie ważne są umiejętności komunikacji, zarówno z pracownikami, jak i klientami.
Przy tworzeniu zespołu warto wziąć pod uwagę zróżnicowane doświadczenie jego członków. Jeżeli w zespole będą osoby z różnych obszarów związanych z procesem oraz z różnym doświadczeniem, z pewnością zwiększy to prawdopodobieństwo dostrzeżenia odchyleń.

Dokładność i elastyczność
Six Sigma to nie tylko zbiór narzędzi i metod, lecz także kultura organizacji, która sprawia, że jest elastyczna i odporna na zmiany. Zaangażowanie i motywacja pracowników powinny być budowane w taki sposób, aby swobodnie akceptowali zmiany. Każdą zmianę i korzyści, jakie z niej wynikają, należy jasno zakomunikować pracownikom, aby mogli odpowiednio szybko ją zaakceptować. [1][2]

Lean Manufacturing

  • Szczupłe wytwarzanie, wywodzące się z Systemu Produkcyjnego Toyoty, nie skupia się na metodach statystycznych. Punktem wyjścia w tej koncepcji jest eliminacja marnotrawstwa. Marnotrawstwem są wszystkie te elementy procesu, które nie wnoszą wartości. Są oczywiście takie straty, które muszą występować, gdyż są wymagane prawem, natomiast pozostałe zostały podzielone na osiem kategorii:
  • Nadprodukcja – to produkowanie więcej, niż oczekuje klient. Na zapas. Może być konsekwencją złego planowania, chęci wykorzystania okazji przezbrojonej linii do danego produktu czy też posiadania nadmiaru półproduktów. Nadmierna produkcja generuje wiele innych strat, wyróżnionych poniżej, stąd określana jest często jako największa ze strat.
  • Nadmierne zapasy – gromadzące się zapasy generują koszty. Utrzymanie magazynów bądź niszczejące na świeżym powietrzu półprodukty i produkty gotowe często są zbędne. Warto się zastanowić, czy na pewno takie zapasy są nam potrzebne. Zapasy należy zmniejszyć do zbędnego minimum.
  • Nadmierny transport – przewożenie towarów z miejsca na miejsce to ogromne marnotrawstwo czasu i energii, jak również możliwość uszkodzenia towaru.
  • Zbędny ruch – im więcej pracownicy się obracają, przemieszczają, schylają, tym więcej tracą  czasu, a – co najważniejsze –
  • narażają się na kontuzje, co w konsekwencji będzie skutkowało absencją.
  • Nadmierne procesy – czyli przetwarzanie produktu bardziej, niż jest to wymagane przez klienta. Na przykład niepotrzebne pakowanie warzyw i owoców lub malowanie części samochodu, która nie jest widoczna.
  • Defekty – wszelakie produkty z uszkodzeniami i wadami, niebędące w specyfikacji klienta.
  • Oczekiwanie – sytuacja, w której kolejny etap procesu oczekuje, aż otrzyma produkt do przetwarzania. Wyeliminowanie nawet części sekundy z czasu oczekiwania może spowodować, że globalnie pojawiają się duże oszczędności. Na przykład skrócenie czasu w jednym fragmencie procesu może znacznie skrócić czas cyklu, co przy produkcji wielkoseryjnej przekłada się na dostarczenie produktu szybciej, niż oczekiwał klient.
  • Niewykorzystany potencjał – przez brak komunikacji między pracownikami oraz ich przełożonymi, a często przez brak zainteresowania organizacji pracownikami, firma nie wie, jakie mają kompetencje. W efekcie nie tylko nie może ich wykorzystać na rzecz doskonalenia organizacji, ale pracownik będzie czuł się niedoceniony.

Różnice między Lean i Six Sigma

Z założenia oba podejścia mają ten sam cel. W obu przypadkach dąży się do eliminacji marnotrawstwa i sprawienia, aby procesy były jak najwydajniejsze.
Różnicą jest podejście do marnotrawstwa. Lean koncentruje się na przepływie procesu i eliminacji marnotrawstwa podzielonego na osiem kategorii i dąży do dostarczenia klientowi oczekiwanej wartości poprzez eliminację marnotrawstwa, natomiast Six Sigma dostarcza klientowi pożądaną wartość, eliminując defekty za pomocą efektywnego rozwiązywania problemów.
Co ciekawe, obie koncepcje wykorzystują te same narzędzia: diagram przyczynowo-skutkowy, 5xDlaczego, Kanban, Wykres Pareto, Mapowanie Strumienia Wartości czy Matrycę RASCI.

Lean Six Sigma

Mimo że Six Sigma zostało opracowane częściowo w ramach potrzeby stworzenia innego niż japoński styl zarządzania, z biegiem czasu zaczęto te podejścia łączyć, aby czerpać z dobrodziejstw obu rozwiązań. I tak Lean Six Sigma jest opartą na faktach i danych filozofią ciągłego doskonalenia, która ponad wykrywanie defektów preferuje zapobieganie im, redukuje odchylenia, eliminuje marnotrawstwo i zmniejsza czas cyklu oraz promuje standaryzację. Zakłada, że odchylenia i marnotrawstwo są wszędzie, a w ich poszukiwanie powinien być zaangażowany każdy pracownik.
Kluczowe elementy Lean Six Sigma czerpią z obu podejść i są nimi:

Klient
Dzisiejszy klient jest z każdym dniem coraz bardziej świadomy. W momencie, kiedy rzeczywiście staje się on najważniejszym punktem odniesienia całej organizacji i dosłownie każde działanie jest realizowane przez pryzmat dostarczenia mu wartości, organizacja może określać siebie jako organizację o wysokiej kulturze Lean Six Sigma. James Womack, założyciel Lean Enterprise Institute podaje przykład firmy Toyota, która ogłosiła, że chce być najlepszym producentem samochodów na świecie. Jednak kompletnie to nie zainteresowało klientów, co sz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy