Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sztuka motywowania

22 grudnia 2020

NR 60 (Grudzień 2020)

Edukacja zdalna – co kierownik powinien wiedzieć na temat tego typu metod podnoszenia kompetencji?

105

Od jakiegoś czasu towarzyszę moim klientom z firm produkcyjnych w zmianie podejścia do organizacji szkoleń. Realia zewnętrzne są takie, że coraz więcej zakładów szkoli lub myśli o realizacji zajęć zdalnych dla swoich pracowników. Dotyczy to właściwie wszystkich typów kursów. Począwszy od szkoleń obowiązkowych, takich jak BHP, a skończywszy na rozwijaniu kompetencji społecznych: komunikacji czy zarządzaniu pracownikami.

Jak wdrażać takie rozwiązania? Na co uważać, by rozwój kompetencji w nowej formule toczył się prawidłowo? Czy te rozwiązania zagoszczą na trwałe, czy miną, gdy zmieni się sytuacja zewnętrzna (pandemia koronawirusa)? Jaka w edukacji zdalnej jest rola bezpośredniego przełożonego – jako osoby wspierającej rozwój podwładnych? Odpowiedzi na te pytania zebrałam w artykule. Są to informacje, które pomogą Ci, jako kierownikowi, świadomie zarządzać szkoleniami w obecnej sytuacji. Zarówno Ty, jak i Twoi podwładni będziecie coraz częściej uczestniczyć w zajęciach zdalnych, więc warto być świadomym specyfiki związanej z tą formą doskonalenia umiejętności.

POLECAMY

Co jest ważne w podejściu do tej zmiany?

Dla wielu firm to zmiana. Na dodatek nieoczekiwana. Co niesie za sobą konkretne konsekwencje. Zanim przejdziemy do analizy sytuacji, jaka obecnie jest w firmach, posłużę się analogią spoza branży produkcyjnej, która pokazuje podobne zjawisko: zmiany wywołanej w opinii większości z nas pandemią koronawirusa. Mam wrażenie, że w taki sposób łatwiej zobaczyć sytuację szkoleń. Odwołam się więc do przykładu, który wszyscy znamy bardzo dobrze. Jest nim tzw. teleporada, czyli inny typ wizyty lekarskiej niż ten, do którego byliśmy przyzwyczajeni. Już chyba na zawsze będzie kojarzyła się nam z pandemią koronawirusa, chociaż telemedycyna (której częścią jest teleporada) to gałąź medycyny, która rozwija się już od lat. Pewnie będziecie zaskoczeni, ale nie tylko za granicą, lecz także w Polsce. Jednak dopiero sytuacja kryzysowa spowodowała, że jej rozwój przyspieszył momentalnie. Jednocześnie okazało się, jak dużo potencjalnych problemów wiąże się z tego typu usługą, szczególnie gdy w opinii pacjentów jest gorszym zastępnikiem, w porównaniu z typową konsultacją lekarską. Na dodatek zdarza się dużo wpadek związanych z zapisywaniem pacjenta na wizytę i jej realizacją: zarówno po stronie przychodni, jak i pacjentów. Bo procedury dotyczące przyjęć osobistych – niekoniecznie sprawdzają się przy teleporadach. To wszystko niestety powoduje chaos i dominuje nauka na błędach, niestety nie na cudzych, a na własnych.
Przytaczam ten przykład, bo świetnie obrazuje to, co wydarza się lub może się wydarzyć w firmie w trakcie przechodzenia na nauczanie zdalne, a warto o tym pamiętać, by nie popełnić błędów lub przynajmniej zminimalizować ich liczbę.

  1. Zmiany przyspieszyły. Nawet firmy, które wcześniej stosowały elementy nauki zdalnej, zostały postawione przed faktem: jak szybko przestawić się na szkolenia i warsztaty online? Nie jest to łatwa sprawa i wymaga współdziałania osób odpowiedzialnych za podnoszenie kompetencji, czyli działów HR z przełożonymi uczestników szkoleń. Jest to szczególnie ważne w zakładach produkcyjnych, gdzie często to szefowie pracujący blisko stanowisk produkcyjnych są w stanie najlepiej doradzić w sprawie zdalnych szkoleń. Czasami są to drobne rzeczy. W jednym z zakładów, z którym współpracuję, to kierownicy zwrócili uwagę działowi HR, że ważne są w szkoleniach e-learningowych napisy pod treściami mówionej prezentacji czy wyświetlanymi w ramach zajęć filmami lub zakup słuchawek dla pracowników. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę specyfikę pracy i możliwy hałas w pomieszczeniach/biurach znajdujących się blisko linii produkcyjnych.
     
  2. Warto, wdrażając nowe rozwiązania, nie traktować ich jako gorszego zamiennika tradycyjnych szkoleń. Wręcz odwrotnie, dobrze jest poznać specyfikę nauczania zdalnego, by wykorzystać wszystkie jego możliwości – czasami większe niż w tradycyjnych kursach. Wtedy łatwiej też będzie zmotywować pracowników do udziału w zajęciach.
     
  3. Przyglądając się możliwościom, które daje technologia, dobrze myśleć nie tylko w kategoriach tu i teraz, czyli w kontekście reakcji na sytuację kryzysową, a zaplanować, jak te rozwiązania wykorzystywać w szerszej perspektywie. Teraz budujemy nowe nawyki – także dotyczące edukacji – i dobre rozwiązania czy praktyki z nimi związane warto na stałe wprowadzić do systemu zarządzania. Być może już zawsze szkolenia zdalne będą kojarzyć się z pandemią koronawirusa, ale tak jak w przypadku teleporad, ta forma nauczania zostanie z nami już na dobre. Osobiście jestem za łączeniem różnych form szkoleń, z jednej strony zajęć tradycyjnych, a z drugiej edukacji zdalnej.

Zwracaj uwagę na używane nazewnictwo – to ułatwi Ci świadomie wybierać różne rozwiązania, które oferuje edukacja zdalna. Sama się na tym przyłapałam w rozmowie z moimi klientami, że czasami ja rozumiem jedno, a oni coś innego, np. mówiąc o e-learningu. Na zamieszanie z nazwami zwracają uwagę także eksperci zajmujący się od lat edukacją zdalną. Pewnie tak będzie jeszcze przez jakiś czas (jak z każdą nowością), aż najbardziej adekwatne albo najczęściej używane nazwy staną się powszechnie obowiązujące. To, co możesz teraz, jako kierownik, który np. podejmuje decyzję, jaki wybrać model nauki dla swoich pracowników, to nie tylko mieć przegląd możliwych nazw, ale przede wszystkim wiedzieć, czym się różnią podejścia w uczeniu zdalnym. 
Dla mnie kluczowy jest tu podział na zajęcia asynchroniczne i synchroniczne. 

Szkolenia asynchroniczne
Szkolenie asynchroniczne – to kursy polegające na tym, że w dowolnym terminie siadasz przed komputerem (lub w wersji mobilnej innym urządzeniu) i wykonujesz zadania i ćwiczenia w ramach danego programu szkolenia. Jeśli temat tego wymaga, jest też oczywiście dawka teorii w formie prezentacji. Czy z kolei – przy szkoleniach dotyczących rozwoju umiejętności – symulacje czy tzw. scenki. W ogóle forma zajęć asynchronicznych może być różna. Może być to nagrane video, gdzie osoba prezentuje dany temat oraz obrazuje go przy pomocy prezentacji multimedialnej, czy też wersja audio (do odsłuchania np. w trakcie drogi do pracy). Często też dodatkowo uczestnicy mogą otrzymać materiały w formie e-booka np. z zadaniami do wykonania.
Kluczowe w tym typie nauki jest to, że zajęcia asynchroniczne nie są ograniczone (przynajmniej z góry) konkretnym terminem realizacji, a – co ważniejsze – każdy uczestnik może uczyć się w swoim własnym tempie, przyswajając sobie informacje wtedy, gdy są mu one potrzebne. Może też wracać do zagadnień szkoleniowych tyle razy, ile potrzebuje. 
Dwa przykłady zastosowań tego typu zajęć w firmach produkcyjnych:

  1. Firma, z którą współpracuję, opracowała takie zajęcia dotyczące ich wewnętrznego systemu ocen. Jest to takie szkolenie „powtórkowe”, bo wszyscy nowi szefowie (oceniający) na początku swojej pracy mają zajęcia, które przygotowują ich do przeprowadzenia oceny. Jednak – jak zauważono – warto, by mogli co jakiś czas odświeżyć swoją wiedzę. Zajęcia zdalne asynchroniczne są wtedy świetnym rozwiązaniem. Także przełożeni uczestników dostali konkretne wsparcie na sytuacje typu: widzę, że jeden z oceniających mniej radzi sobie z ewaluacją pracy. Może wtedy zachęcić pracownika (oceniającego), by „przeszedł” szkolenie zdalne, aby przypomnieć sobie najważniejsze kwestie. To pokazuje, jak zwiększa się elastyczność rozwiązań dzięki nauce online. W przypadku tradycyjnego szkolenia byłoby trudniej zareagować, gdy tylko jedna osoba ma problem. Dzięki asynchronicznym formom nauki jest to nie tylko możliwe, lecz także jest to największa korzyść z wprowadzenia takiego rozwiązania – nauka indywidualna, oraz to, że każdy uczestnik może przyswajać informacje w swoim tempie.
     
  2. W jednym z zakładów produkcyjnych część tzw. szkoleń wprowadzających pracowników opracowano w formie zdalnej. Kierownicy zauważyli, że zaraz po przyjęciu nowi operatorzy otrzymują masę informacji: zarówno o firmie, jak i o swojej pracy. Często już na linii produkcyjnej trzeba było im je przypominać, bo w natłoku wydarzeń w pierwszych dniach pracy im umknęły. Nagranie video z kluczowymi informacjami, do których pracownicy mogą mieć dostęp w dowolnym czasie, okazało się strzałem w dziesiątkę. To przykład szkolenia online, które powstało wewnątrz firmy (bez udziału zewnętrznej firmy szkoleniowej).

Szkolenia synchroniczne
Drugi typ zajęć zdalnych – szkolenia synchroniczne, czyli zajęcia w czasie rzeczywistym. Obecnie są coraz częściej stosowane, ponieważ pandemia ograniczyła możliwość realizacji tradycyjnych szkoleń. Ostatnio słuchałam wywiadu z przedstawicielką agencji pracy tymczasowej (specjalizującej się w szukaniu pracowników produkcyjnych), że wszystkie oferowane przez nich warsztaty zostały „przerobione” na formy zdalne. Tego typu zajęcia (w czasie rzeczywistym) to najczęściej:

  • Webinary. To raczej krótkie formy: 1–3-godzinne zajęcia. Bardziej przypominają tradycyjne kursy, podczas których dominuje wykład z elementami dyskusji (w formie zdalnej: pytania na czacie). Ich celem jest najczęściej przekazanie wiedzy z jakiegoś zakresu. Oczywiście i webinary mogą być angażujące – np. poprzez krótkie quizy.
  • Warsztaty online, czyli szkolenia interaktywne przeniesione z sali w świat wirtualny. Dzięki nowoczesnym technologiom jest to możliwe. Uczestnicy mogą jak w sali szkoleniowej: pracować indywidualnie lub w małych grupach, wykonywać konkretne ćwiczenia i zadania praktyczne, dyskutować z prowadzącym i innymi. Są korzystne np. w sytuacji, gdy mamy kilka zakładów, a chcemy, by w szkoleniu wzięli udział pracownicy z każdej lokalizacji. Wtedy można sprawnie przeprowadzić zajęcia bez konieczności przemieszczania się. Można też sobie wyobrazić, że prowadzącym może być trener/ekspert z całego świata. Inną korzyścią jest też to, że w nauce zdalnej łatwiej jest wprowadzić zadania przed- i poszkoleniowe, które wpływają na skuteczność i efektywność procesu nauczania. 

Szkolenia hybrydowe 
Szkolenia hybrydowe – to jeszcze jedno pojęcie, z którym warto się zapoznać. Moim zdaniem to przyszłość edukacji. Pojęcie to (dla mnie) oznacza, że łączymy zajęcia tradycyjne i szkolenia zdalne, tak by proces nauki był jak najbardziej skuteczny. Na przykład, zanim trener spotka się z uczestnikami w sali szkoleniowej, by ćwiczyć konkretne umiejętności, mogą oni część teoretyczną zajęć „przerobić” w formie zdalnej, np. w swoim tempie dzięki możliwościom, jakie dają szkolenia asynchroniczne. Czy też pomiędzy dwoma sesjami online w czasie rzeczywistym – uczestnicy otrzymują zadanie praktyczne do realizacji na swoim stanowisku pracy.
Szkolenie hybrydowe (tak to opisuje jedna z firm edukacyjnych) może też oznaczać, że część osób jest na sali szkoleniowej, a część przed komputerem i wspólnie uczestniczą w zajęciach. To rozwiązanie faktycznie zachowałabym na sytuacje kryzysowe, ale też pokazuje ono, jak poszerza się możliwość spojrzenia na rozwój kompetencji, gdy dochodzi element nauki zdalnej.

Jakie wnioski płyną z tego dla kierowników?

Szkolenia zdalne poszerzają możliwości w podnoszeniu kompetencji pracowników. Dobrze wykorzystane mogą Cię wspierać, tak jak w opisanych przykładach, jako osobę kierującą ludźmi. 
Zachęcam Cię też, byś szukał samodzielnie (nie patrząc na możliwości swojej firmy) darmowych produktów online, które mogą wspierać Twoje kompetencje lub takich, które polecisz innym. Obecnie jest dostępnych dużo ciekawych propozycji, np. finansowanych ze środków unijnych i dlatego możliwych do wykorzystania za darmo. To świetny pomysł na poszerzenie działań, które często określamy samokształceniem.

Na co uważać w edukacji zdalnej?

Są już dostępne badania opisujące, czemu edukacja zdalna jest nieefektywna (2019 r., Centrum Badań nad Edukacją Wirtualną UOC-u). Raport opisuje kilk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy