Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sztuka motywowania

10 sierpnia 2018

NR 43 (Luty 2018)

Przestrzeń pracy a zaangażowanie pracowników

380

Miejsce pracy to przestrzeń, w której pracownicy spędzają znaczną część swojego życia. Jeśli dobrze się w niej czują, traktują pracę jak swój drugi dom, są bardziej zadowoleni i bardziej efektywni. Jak organizować przestrzeń produkcyjną, by pracownikom lepiej się pracowało? W jaki sposób ułożyć pracę działu produkcji, by pozytywnie wpłynąć 
na zaangażowanie pracowników?

Pierwsze słowo klucz to zaangażowanie pracowników. Czym jest zaangażowanie? W jaki sposób określać, czy nasi pracownicy angażują się w wykonywane czynności? Firma Aon Hewitt stworzyła model zaangażowania, składający się z trzech elementów:

1. to, co pracownik mówi, czyli to, jak wypowiada się o firmie, zarówno do swoich przełożonych czy kolegów z pracy, jak również do osób spoza firmy – znajomych oraz klientów. W ten sposób pracownik buduje wizerunek swojej organizacji i jest to zarówno wizerunek firmy jako pracodawcy (employer branding), jak i jako dostawcy czy klienta;

2. to, co „trzyma” pracownika w organizacji, dlaczego zdecydował się on na pracę w danej firmie i w dalszym ciągu w niej pracuje. Bywa, że praca daje mu satysfakcję, poczucie spełnienia, pracownik myśli o niej perspektywicznie, widzi się na innych stanowiskach, potrafi sobie wyobrazić ścieżkę kariery w organizacji, ale zdarza się, że decyduje się na pracę w danej firmie wyłącznie ze względów finansowych;

3. to, co pracownik robi w danej firmie: czy pracuje efektywnie, czy stara się wkładać w pracę odpowiedni wysiłek, poprawiać swoje wyniki, czy też pracuje, realizując wyłącznie podstawowe cele i założenia, i nie chce się podejmować nowych wyzwań.

Z badań, które przeprowadziła firma Aon Hewitt, wynika, że w Europie aż u 48% badanych brakuje zaangażowania w wykonywane obowiązki, a tymczasem przestrzeń pracy znacząco na nie wpływa. Jest obecna:

  • w tym, co pracownik mówi. Pracownik, opowiadając o warunkach pracy, często opisuje, jak wygląda jego miejsce pracy. Zwraca uwagę na to, czy jest przyjemne, ciepłe, suche, wystarczająco doświetlone, wygodne. Wyraża opinię na temat tego, czy dobrze się w nim czuje, czy je lubi;
  • przestrzeń pracy rzadziej bywa elementem, który zatrzymuje w pracy daną osobę. Jeśli jednak weźmiemy pod uwagę powody, dla których pracownicy decydują się zrezygnować z pracy, elementy związane z przestrzenią, które warunkują wygodę i bezpieczeństwo pracy, mogą być powodem jej porzucenia;
  • odpowiednie zaprojektowanie stanowiska sprzyja wygodzie pracy. To może znacząco wpływać na wyniki osiągane przez pracowników. Te z kolei często przekładają się na zadowolenie z pracy, premie i nagrody.

Oczekiwania

Kolejne słowo klucz to oczekiwania pracowników. W dobie rynku pracownika i dużego wyboru miejsc pracy, szczególnie na niższych, niewykwalifikowanych stanowiskach, pracownicy już na etapie wyboru miejsca pracy robią rozeznanie. Pytają o opinie pracowników (obecnych i byłych). Podczas spotkań rekrutacyjnych proszą niekiedy o możliwość obejrzenia działu produkcji, porozmawiania z zatrudnionymi. Biorąc pod uwagę dużo możliwości, jakie daje rynek pracy, nie boją się rezygnować z danego stanowiska, jeśli coś im nie odpowiada. Wiedzą, że prawdopodobnie w niedługim czasie znajdą kolejną firmę, w której będą mogli pracować. Zwracają też uwagę na przestrzeń. Rozważają, czy pracuje się im wygodnie, czy podczas pracy nic ich nie boli i czy jest wystarczająco ciepło.

Human centered design

Idea human centered desing zakłada, że użytkownik przestrzeni jest w centrum uwagi – przestrzeń projektuje się „pod” człowieka, a nie zakładając, że to człowiek musi się do niej dopasować. To podejście zakłada, że projektowana przestrzeń ma spełniać wszystkie specyficzne potrzeby jej użytkowników. Czy tę koncepcję można z powodzeniem stosować w hali produkcyjnej? Trudno wyobrazić sobie, że w projektowaniu przestrzeni produkcji ktoś weźmie pod uwagę opinie i potrzeby każdego z operatorów. Pomijając fakt dużej liczby pracowników działów produkcyjnych i specyficznych wymagań, jakie niosą procesy produkcyjne, nie zawsze wszystkie oczekiwania i potrzeby pracowników będą możliwe do spełnienia. Nie sposób optymalizować produkcji z uwzględnieniem potrzeb każdego z pracowników ze względu na zróżnicowane stanowiska pracy, czas poszczególnych czynności produkcyjnych i wiele innych czynników związanych z procesem produkcji. Projektując nowe przestrzenie przeznaczone do produkcji, warto jednak brać pod uwagę potrzeby i oczekiwania pracowników na każdym poziomie struktury organizacyjnej, w tym również pracowników bezpośrednio produkcyjnych.

Planowanie przestrzeni produkcyjnej

Planując rozmieszczenie stanowisk i maszyn, warto wziąć pod uwagę:

  • liczbę osób, potrzebnych zespołów, stanowisk produkcyjnych;
  • liczbę i wielkość składowanych na stanowisku produktów i półfabrykatów;
  • liczbę maszyn i konieczność zachowania wystarczającej przestrzeni pomiędzy pracującymi maszynami;
  • miejsce na ekrany, osłony umiejscowione przy maszynach, zabezpieczające pracowników przed wyrzucanymi uszkodzonymi elementami czy płynami;
  • minimalizowanie kosztów produkcji, usytuowanie stanowisk w taki sposób, by pracownicy realizujący następujące po sobie części procesu znajdowali się możliwie blisko siebie. W sytuacjach, w których produkty należy transportować pomiędzy stanowiskami, dane stanowiska warto lokalizować jak najbliżej siebie, biorąc pod uwagę także liczbę potrzebnych operacji transportowych;
  • bliskość do magazynów i liczbę potrzebnych magazynów.

Poza takimi – oczywistymi – elementami dobrze jest również wziąć pod uwagę to:

  • które osoby i na jakich stanowiskach będą ze sobą współpracowały. Warto rozmieścić blisko siebie podobne stanowiska pracy, tak by osoby, które dopiero rozpoczynają pracę w danej firmie, mogły podpatrywać osoby na podobnych stanowiskach. Dobrze jest ulokować blisko siebie stanowiska seniorskie i bardziej zaawansowane. Projektując przestrzeń, można również pomyśleć o lokalizowaniu blisko siebie osób, które ze sobą współpracują;
  • w jaki sposób ludzie pracujący w hali produkcyjnej dzielą się wiedzą;
  • w jaki sposób pracownicy komunikują się ze sobą;
  • jakie relacje panują w zespole – niekiedy trzeba zaplanować takie usytuowanie stanowisk, by osoby wyjątkowo konfliktowe nie znajdowały się blisko siebie.

Ergonomiczna przestrzeń pracy

Projektując przestrzeń pracy na konkretnych stanowiskach produkcyjnych i wokół nich, trzeba korzystać z norm związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz z wiedzy dotyczącej ergonomii. Przestrzenią pracy określa się zwykle umownie obszar otaczający pracownika, wyznaczony przez potencjalną pozycję jego ciała, w szczególności rąk i stóp. Należy jednak pamiętać, że wykonując czynności fizyczne przy produkcji, pracownik często znajduje się w ruchu. Nawet jeśli przestrzeń, która jest wymagana, by pracownik mógł się poruszać w obszarze swojego stanowiska, nie jest zbyt duża, warto możliwie ją maksymalizować. Należy pamiętać, że pracownik musi mieć nieco większą możliwość ruchów niż ta, którą uznaje się za wystarczającą. Żeby minimalizować zmęczenie i dolegliwości związane z bólem mięśni spowodowanym wykonywaniem powtarzalnych czynności, przestrzeń należy uzupełnić na tyle, by miał on również możliwość zmian pozycji podczas pracy.

Przestrzeń pracy powinna być tak zaplanowana, by:

  • narzędzia i materiały potrzebne do pracy znajdowały się w najbardziej dogodnej strefie manipulacyjnej. W przypadku stanowisk specjalistycznych warto dopasowywać wyposażenie do konkretnych osób, uwzględniając dominującą rękę (prawo- lub leworęczność) czy wzrost pracownika;
  • eliminować niepotrzebne ruchy (np. umieszczać narzędzia na optymalnej wysokości). 

Projektując ergonomiczne stanowiska pracy, warto obserwować pracę operatorów zajmujących konkretne stanowiska, mierzyć, określać wzorce ich zachowań. Gdzie tylko jest to możliwe, warto wprowadzać indywidualne regulacje i dostosowywać stanowiska do konkretnych pracowników. Często projektuje się stanowiska dla ludzi o przeciętnych – uśrednionych – wymiarach. Takie działanie sprawia, że dla części osób stanowiska są za niskie, z kolei dla innych za wysokie. O ile nie ma możliwości regulacji stanowisk, lepiej (z punktu widzenia pracowników) będzie tworzyć stanowiska dla osób niskich lub wysokich.

W ramach stanowiska należy uwzględnić miejsce na narzędzia potrzebne do pracy. Z pomocą przychodzą tu narzędzia typu 5 S, które pomagają porządkować przedmioty w ramach stanowiska. Dodatkowo, przy produkcji seryjnej, wskazane będzie umieszczenie na stanowisku pojemników na półfabrykaty oraz gotowe wyroby. W tej sytuacji lepiej sprawdzi się szafka narzędziowa umieszczona w pewnej odległości, ponieważ operator przed rozpoczęciem pracy nad daną częścią procesu przygotowuje narzędzia i układa je na stole. Eliminuje to potrzebę sięgania po dane narzędzie, np. co minutę, gdy przygotowuje się kolejny raz ten sam element wyrobu. 

W zależności od specyfiki wykonywanych czynności, stanowiska pracy w dziale produkcji mogą być zarówno siedzące, jak i stojące. W przypadku pierwszych z nich ważny będzie odpowiednio zaprojektowany fotel – regulowany, z możliwością dopasowania siedzenia i oparcia do wzrostu pracownika. Jeżeli na stanowisku znajduje się monitor, musi on być umieszczony w odpowiedniej odległości od pracownika. W przypadku stanowisk stojących wart...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy