Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem inspektora

31 lipca 2018

NR 45 (Czerwiec 2018)

Odzież i obuwie robocze

0 222

Przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom bezpłatnych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

Pod pojęciem środków ochrony indywidualnej rozumie się wszelkie środki noszone lub trzymane przez pracownika w celu jego ochrony przed jednym lub większą liczbą zagrożeń związanych z występowaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników w środowisku pracy.

Środki ochrony indywidualnej powinny być stosowane w sytuacjach, kiedy nie można uniknąć zagrożeń lub wystarczająco ich ograniczyć za pomocą środków ochrony zbiorowej albo odpowiedniej organizacji pracy.

W zależności od stopnia zagrożenia, częstości narażenia na zagrożenie, cech stanowiska pracy każdego pracownika i skuteczności działania środków ochrony indywidualnej pracodawca powinien określić warunki stosowania środków ochrony indywidualnej, a w szczególności czas i przypadki, w których powinny być używane.

Jeżeli występuje więcej niż jedno zagrożenie i jest konieczność jednoczesnego stosowania kilku środków ochrony indywidualnej, środki te powinny być dopasowane względem siebie bez zmniejszenia ich właściwości ochronnych.

Wymogi dla ŚOI

Udostępniane przez pracodawcę pracownikom środki ochrony indywidualnej powinny:

  • być odpowiednie do istniejącego zagrożenia i nie powodować same z siebie zwiększonego zagrożenia,
  • uwzględniać warunki panujące w danym miejscu pracy,
  • uwzględniać wymagania ergonomii oraz stan zdrowia pracownika,
  • być dopasowane do użytkownika (po wykonaniu niezbędnych regulacji).

Przykładowe rodzaje środków ochrony indywidualnej:

  • odzież ochronna, np. ubrania, kombinezony, kurtki, bluzy, spodnie, fartuchy, płaszcze, peleryny,
  • środki ochrony głowy, np. hełmy ochronne, hełmy ochronne z wyposażeniem dodatkowym, czapki, chustki,
  • środki ochrony kończyn dolnych i górnych, np. rękawice ochronne, ochraniacze palców, ochraniacze nadgarstka, buty, półbuty, getry,
  • środki ochrony twarzy i oczu, np. okulary, gogle, osłony twarzy,
  • środki ochrony układu oddechowego, np. sprzęt oczyszczający do pracy ciągłej, w tym filtrujący, pochłaniający i filtrująco-pochłaniający.

Pracodawca zobowiązany jest do wyposażenia pracownika w odzież i obuwie robocze, gdy:

  • odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
  • takie są wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

Odzież robocza ma zastępować prywatne ubrania pracownika w sytuacji, gdy wykonuje on pracę, w której może zabrudzić się substancjami nieszkodliwymi dla zdrowia, ubrania mogą szybko się zniszczyć lub gdy proces technologiczny nakłada specjalne wymogi higieniczne.

Odzież ochronna a robocza

Często zdarza się, że pojęcie odzieży ochronnej i odzieży roboczej używane jest zamiennie – to błąd. Przeznaczenie poszczególnych rodzajów odzieży jest zupełnie inne.

Odzież ochronną użytkujemy, gdy pracownik w procesie pracy ma styczność z substancjami lub czynnikami stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia lub życia (zagrożenia biologiczne, takie jak bakterie, wirusy, grzyby, oraz chemiczne i promieniowanie).

Przykład

Rodzaje prac, przy których wymagane jest stosowanie środków ochrony indywidualnej w postaci odzieży ochronnej – prace w narażeniu na działanie wody, czynników chemicznych, pyłowych, mechanicznych i biologicznych oraz wysokiej i niskiej temperatury, stwarzające ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników, w tym 
w szczególności:

  • prace w narażeniu na działanie substancji rakotwórczych,
  • prace w kanałach ściekowych, rowach podziemnych itp. – w narażeniu na kontakt z wilgotnymi lub mokrymi ściankami,
  • prace w pomieszczeniach o bardzo niskiej temperaturze, w tym w komorach chłodniczych,
  • prace narażające na zamoczenie ciała lub przesiąknięcie odzieży w wyniku stosowania wody, roztworów, kąpieli, mas ciekłych, olei, tłuszczów lub innych substancji płynnych, wilgotnych, oleistych lub tłustych,
  • prace w kontakcie z przedmiotami o szorstkich powierzchniach, ostrych krawędziach i inne stwarzające ryzyko urazu,
  • prace, podczas których pracownicy muszą być dobrze widoczni, w tym wykonywane na torach kolejowych, w miejscach o wzmożonym ruchu pojazdów, w transporcie dołowym kopalń i w transporcie wewnątrzzakładowym.


WAŻNE

Odzież robocza nie wymaga certyfikowania, ale powinna spełniać wymagania Polskich Norm. Odzież ochronna musi mieć certyfikat bezpieczeństwa (ochrony przed danym niebezpieczeństwem). Spełnienie wymagań Polskich Norm nie jest równoznaczne z uzyskaniem certyfikatu bezpieczeństwa.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lutego 2014 r. (sygn. akt: II SA/Sz 825/13): „Okoliczność, iż wyrób stanowiący środek ochrony osobistej pracownika spełnia wymagania Polskich Norm, nie jest równoznaczna z posiadaniem certyfikatu bezpieczeństwa, o którym mowa w przepisach ustawy z 2002 r. o systemie oceny zgodności”.


WAŻNE

Przepisy nie pozwalają na stosowanie przez pracowników własnych środków ochrony indywidualnej.

Obowiązki pracodawcy związane z odzieżą roboczą:

  • pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez odzieży i obuwia roboczego, jeżeli na danym stanowisku pracy istnieje obowiązek ich stosowania,
  • odzież i obuwie robocze muszą spełniać wymagania określone w Polskich Normach,
  • odzież i obuwie robocze powinny mieć właściwości ochronne i użytkowe,
  • odzież i obuwie robocze należy udostępnić pracownikowi nieodpłatnie,
  • na pracodawcy spoczywa obowiązek prania, konserwacji, odpylania i odkażania odzieży i obuwia roboczego,
  • pracodawca ma obowiązek ustalenia rodzajów odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie jest konieczne, oraz przewidywanych okresów ich użytkowania.

Wykaz stanowisk pracy, na których należy wykonywać pracę w odzieży i obuwiu ochronnym, rodzaj należnej odzieży, czas jej użytkowania powinien być określony w regulaminie pracy. U pracodawcy niezobowiązanego do tworzenia regulaminu pracy należy stworzyć inny dokument. Jeżeli u pracodawcy nie działa organizacja związkowa, powinien on przy tworzeniu wykazu konsultować się z pracownikami lub ich przedstawicielem. Obowiązek konsultacji jest niezależny od liczby zatrudnianych pracowników. Pracodawcy zatrudniający powyżej 250 pracowników, tworzący komisję bezpieczeństwa i higieny pracy, mogą przeprowadzić konsultacje w ramach takiej komisji. Na podstawie art. 283 § 1 k.p. odmowa przeprowadzenia konsultacji przez pracodawcę lub przeprowadzenie określonych działań bez takiej konsultacji stanowi wykroczenie. 

Zasady przydziału i użytkowania

Nie ma powszechnie obowiązujących przepisów, które regulowałyby zasady przydziału i norm użytkowania odzieży i obuwia roboczego. U każdego pracodawcy będą obowiązywały inne zasady. Ustalając je, należy brać pod uwagę rodzaj prowadzonej działalności oraz warunki pracy na konkretnym stanowisku pracy (np. szybkość niszczenia odzieży, stopień brudzenia, wykorzystywaną technologię, jakość odzieży itp.).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. (sygn. akt: III APa 13/13): „Niezapewnienie sprzętu ochronnego w dostatecznej ilości i dostępności świadczy o przyczynieniu się pracodawcy do zaistnienia wypadku przy pracy”. Odzież i obuwie robocze powinny być dostosowane do stanowiska pracy, na którym będą użytkowane, tzn. powinny mieć określone właściwości użytkowe i ochronne. Poza tym powinny uwzględniać indywidualne cechy fizyczne pracownika (wzrost, waga, rozmiar buta itp.).

Jeżeli na danym stanowisku jest obowiązek używania odzieży roboczej, pracownik nie może przystąpić do wykonywania pracy bez odzieży i butów ochronnych.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2015 r. (sygn. akt: II OSK 2650/13): „Przepis art. 2377 § 1 k.p. nakazuje pracodawcy zapewnić obuwie robocze na danym stanowisku pracy, a dosłowniej wprowadza bezwzględny zakaz dopuszczania pracownika bez obuwia roboczego, przewidzianego do stosowania na danym stanowisku pracy ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwo i higienę pracy. (…) A zatem nie istnieje skuteczny prawnie środek pozwalający na niewykonanie obowiązku nałożonego na pracodawcę, a egzekwowanie jego wykonania należy do organów powołanych w danym porządku prawnym w celu nadzoru nad bezpieczeństwem, ale także higieną pracy w zakładach pracy”.

Przykład:
Tabela norm1 przydziału środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego pracownikom Ośrodka Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy im. Profesora Jana Rosnera we Wrocławiu (wyciąg):

Lp. Stanowiska pracy Zakres wyposażenia
R – odzież i obuwie robocze
O – środek ochrony indywidualnej
Liczba sztuk 
lub par
Okres 
używalności 
w miesiącach
Uwagi
9 Konserwator
Robotnik gospodarczy
Inne stanowisko związane z wykonywaniem prac polegających na dozorze i naprawie urządzeń instalacji lub wyposażenia
Inne stanowisko związane z wykonywaniem prac fizycznych i gospodarczych
R – ubranie lub kombinezon roboczy drelichowy 2 12  
R – kurtka robocza ocieplana* 1 24 * dotyczy pracowników wykonujących 
w okresie zimowym prace polegające 
na konserwacji 
i naprawie urządzeń
i instalacji 
znajdujących się 
na terenie 
zewnętrznym OS PIP
R – trzewiki ocieplane* 1 18
R – czapka ocieplana* 1 36
R – koszula flanelowa 3 12  
R – koszulki bawełniane z krótkim rękawem 6 12  
R – trzewiki skóra/guma z metalowym noskiem 1 12  
R – czapka płócienna z daszkiem lub kapelusz płócienny 1 12  
O – szelki (uprząż) dla pracy na wysokości 1 wg atestu dostosowane do systemu zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości
O – ochronniki słuchu 1 wg atestu do prac przy użyciu maszyn i elektronarzędzi
O – buty gumowe 1 do zużycia 1 para os...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy