Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki kierownika produkcji

3 września 2021

NR 64 (Sierpień 2021)

Klasy patronackie, kształcenie dualne, podnoszenie kompetencji pracowników

0 23

Od kilkunastu już lat jesteśmy świadkami systematycznego rozwoju przemysłu w Polsce, jego unowocześniania i wzrostu PKB, tworzonego przez ten przemysł. Powstają ciągle nowe zakłady przemysłowe, a te istniejące rozbudowują się, zwiększają swe moce produkcyjne i… poszukują nowych pracowników. Bezrobocie w naszym kraju plasuje się na niskim poziomie – nawet w odniesieniu do pozostałych państw Unii Europejskiej – a jednym z kluczowych problemów dla firm i zakładów produkcyjnych jest już od kilku lat deficyt pracowników, w tym pracowników – specjalistów w danej dziedzinie.

Częściowo deficyt ten pokrywany jest pracownikami trafiającymi do Polski z zagranicy, głównie zza wschodniej granicy, jednak nie zaspakajają oni zapotrzebowania na specjalistów niezbędnych np. w przemyśle motoryzacyjnym. Co zatem mogą zrobić firmy, by zapewnić sobie pracowników wyspecjalizowanych w konkretnej dziedzinie? Jednym z rozwiązań, które zaczęto wprowadzać w naszym kraju już kilkanaście lat temu, jest kształcenie patronackie, dualne, w którym uczniowie zawodu czy studenci wybranego kierunku oprócz typowych zajęć szkolnych lub uczelnianych mają możliwość nauki zawodu i specjalizacji w zakładzie firmy będącej patronem profilowego kierunku czy całej szkoły. Model ten z powodzeniem już od 16 lat stosuje Volkswagen Poznań, współpracując z Zespołem Szkół nr 1 w Swarzędzu oraz Zespołem Szkół Politechnicznych we Wrześni. Na poziomie akademickim natomiast firma ściśle współpracuje również z uczelniami wyższymi, takimi jak Politechnika Poznańska czy Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu.

POLECAMY

Kogo brakuje na rynku pracy?

Ministerstwo Edukacji Narodowej co roku publikuje listę najbardziej pożądanych zawodów. Prognozy dotyczą „zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego” i powiązane są z planami dofinansowania szkół branżowych. Od kilku już lat w czołówce tej listy są zawody techniczne, które zdaniem opracowujących raport będą miały największą przyszłość na rynku pracy1. Wśród zawodów z przyszłością plasują się również te związane bezpośrednio z nowoczesnym, scyfryzowanym przemysłem motoryzacyjnym: automatyk, elektromechanik, mechatronik, technik przemysłu metalurgicznego czy technik spawalnictwa. Również raport „Barometr zawodów 2021”, przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii, wskazuje na deficyt pracowników powiązanych z motoryzacją, m.in. elektromechaników, kierowców i operatorów maszyn2. Problem staje się zatem dla produkcji przemysłowej coraz bardziej dotkliwy. Co mogą zrobić przedsiębiorstwa, by zapewnić sobie odpowiednio wykwalifikowaną kadrę? Jedną z możliwości jest wyszkolenie pracowników począwszy od pierwszych klas szkół branżowych, tworząc tzw. klasy patronackie, co z powodzeniem czyni Volkswagen Poznań.

Czym są klasy patronackie?

Klasa patronacka to połączenie szkolnej wiedzy teoretycznej i pierwszych praktycznych doświadczeń w pracy. Wybrane przedsiębiorstwo może podjąć decyzję o tym, że zostaje patronem jednej z klas szkoły zawodowej lub technikum i z zaangażowaniem przygotowuje jej uczniów do pracy w określonej branży. Cały proces nauki w klasie patronackiej to w równym stopniu teoretyczna nauka w szkole i zdobywanie praktycznej wiedzy w siedzibie firmy, która postanowiła wesprzeć edukację młodych pracowników.
We współczesnym świecie nie ma praktycznie możliwości osiągnięcia odpowiedniego przygotowania zawodowego bez nowatorskiej części praktycznej. Klasa patronacka, czyli grupa uczniów kształconych jednocześnie w szkole i wybranej firmie, to idealny przykład sytuacji, w której każda ze stron zyskuje. Korzyści czerpie zarówno uczeń, firma, jak i szkoła. Firma decydująca się na patronat nad wybraną klasą wspiera proces kształcenia. Uczniowie szkoły branżowej pierwszego stopnia lub technikum współpracują ze specjalistami, obsługują nowoczesny sprzęt i nabierają zawodowego obycia. To bezcenny kapitał, który pozwala im na bezpośrednie przejście z etapu edukacji do pierwszej pracy. Uczniowie klasy patronackiej otrzymują wynagrodzenie i korzystają z zasobów pracodawcy jak każda inna osoba współpracująca z przedsiębiorstwem. Uczą się zawodowej odpowiedzialności, a zapewnione zatrudnienie motywuje ich do nauki, także tej teoretycznej. Przygotowana grupa absolwentów to gotowy zespół pracowników, który może dalej rozwijać swoje kompetencje w macierzystej firmie. Dzięki owocnej współpracy firma może zbudować sobie zaufany i zgrany zespół, a uczniowie mają gwarantowane zatrudnienie.

Przykład Volkswagen Poznań – klasy patronackie

Współczesny rynek pracy, jego potrzeby oraz nowoczesne technologie stosowane w przemyśle motoryzacyjnym, wymagają nowych, unikatowych kompetencji, które dostarczyć mogą tylko wysoko wykwalifikowani pracownicy. Volkswagen Poznań już od 16 lat umożliwia zdobycie wykształcenia i doświadczenia zawodowego odpowiadającego najwyższym europejskim standardom, stawiając na kształcenie dualne, czyli na system oparty na ścisłej współpracy szkoły i przedsiębiorstwa. Celem takiego współdziałania jest wykształcenie młodego pokolenia specjalistów z różnych dziedzin technicznych, którzy będą gotowi sprostać wyzwaniom, jakie niesie ze sobą praca w nowoczesnym przemyśle motoryzacyjnym.
„Po 10 latach funkcjonowania fabryki Volkswagen Poznań, zarząd firmy zaczął się zastanawiać, jak zapewnić stały dopływ dobrze wykwalifikowanej kadry. Przygotowanie projektu trwało kilka lat, trzeba było znaleźć bowiem jak najlepsze i dopasowane do polskich realiów rozwiązanie. Korzystając z doświadczeń zagranicznych oddziałów, w 2005 roku firma uruchomiła proces kształcenia zawodowego. Zaczęła z 20-osobową klasą, dzisiaj kształci blisko 150 uczniów” – o początkach kształcenia dualnego w Volkswagen Poznań opowiada Jolanta Musielak, członek zarządu ds. Personalnych i Organizacji. „Początki nie były łatwe. Trzeba było zagłębić się w przepisy, znaleźć partnerów oświatowych, przygotować miejsce do kształcenia i zapewnić kadrę uczących. Po intensywnych rozmowach m.in. ze starostą poznańskim, partnerem firmy został Zespół Szkół nr 1 w Swarzędzu. Wspólnie w roku 2005 przygotowaliśmy i uruchomiliśmy pierwszą klasę patronacką kształcącą się w zawodzie montera mechatronika (dzisiaj: mechatronik). Cały proces wspierało również Powiatowe Centrum Edukacji Ustawicznej i Praktycznej (dzisiaj: Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Poznaniu), gdzie odbywały się zajęcia praktyczne dla uczniów, przygotowując ich zarówno do egzaminów polskich, jak i niemieckich” – kontynuuje Jolanta Musielak.
W roku 2011 postanowiono poszerzyć projekt kształcenia dualnego pod patronatem Volkswagen Poznań. Wtedy we współpracy ze szkołą została utworzona kolejna klasa patronacka kształcąca uczniów w dwóch zawodach: mechanik pojazdów samochodowych i elektromechanik pojazdów samochodowych. W przekazywaniu wiedzy i umiejętności praktycznych uczniom tej klasy firmę wspierał początkowo Zespół Szkół Samochodowych w Poznaniu. Po kilku latach funkcjonowania tej klasy, biorąc pod uwagę zmieniające się trendy w motoryzacji, w roku 2014 firma postanowiła kształcić tylko w tym drugim zawodzie – elektromechanik pojazdów samochodowych.
 


Kolejnym wielkim krokiem w rozwoju procesu kształcenia zawodowego było uruchomienie dwóch następnych klas patronackich. W roku 2012 Volkswagen podpisał z Zespołem Szkół nr 1 w Swarzędzu trzecią umowę, zgodnie z którą rozpoczęto kształcenie w zawodach: mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych oraz operator maszyn i urządzeń odlewniczych. Na potrzeby tego drugiego zawodu, w 2014 roku na terenie Odlewni VWP na poznańskiej Wildzie, otworzono tzw. Szkołę Odlewników, która była pierwszym warsztatem na terenie Volkswagen Poznań przeznaczonym tylko i wyłącznie dla uczniów. Volkswagen Poznań systematycznie się rozrastał, a zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę z roku na rok było coraz większe. Kiedy tylko zapadła decyzja o budowie nowej fabryki w Białężycach pod Wrześnią, od razu rozpoczęto rozmowy z lokalnymi władzami. Bardzo szybko, bo już we wrześniu 2016 roku po ustaleniach ze starostą wrzesińskim, została podpisana umowa z Zespołem Szkół Politechnicznych we Wrześni i w ten sposób powstała nowa klasa patronacka w zawodzie mechanik precyzyjny.
„Kształcenie zawodowe zorganizowane pod patronatem Volkswagen Poznań otwiera przed młodymi ludźmi bardzo szerokie perspektywy i tworzy kluczową podstawę bezpiecznej przyszłości zawodowej dla wielu z nich. I to zabezpieczenie jest cennym atutem – zarówno dla uczniów oraz absolwentów, jak i dla samej firmy. Wieloaspektowy proces kształcenia jest optymalnie dopasowany do potrzeb współczesnego rynku i do potrzeb samej spółki Volkswagen Poznań. Wszyscy absolwenci, którzy na zakończenie kształcenia spełniają kryteria przyjęć, zasilają szeregi załogi zakładów w Poznaniu lub we Wrześni, a najlepsi uczniowie biorą udział w wymianach międzynarodowych, podczas których mogą poznać pracę w zróżnicowanych zespołach, odbywając praktyki w innych fabrykach Grupy Volkswagen w Europie” – podkreśla Jolanta Musielak z Volkswagen Poznań.
Firma oferuje wiele dodatkowych aktywności, jak zajęcia z języka niemieckiego oraz prowadzi egzaminy Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej AHK, których zdanie uprawnia do otrzymania międzynarodowego certyfikatu honorowanego w wielu krajach europejskich. Najlepsi absolwenci natomiast rozwijają się z powodzeniem zarówno w Polsce – kształcąc się dalej i pnąc po szczeblach kariery zawodowej – jak i za granicą, dzięki specjalnym programom rozwojowym, takim jak „Wanderjahre” (w wolnym tłumaczeniu: „Wędrowiec”), polegającym na rocznej pracy w zagranicznym zakładzie koncernu Volkswagen.
Kształcenie uczniów do zawodu w klasach patronackich przynosi efekty. Dotychczas, w ramach realizowanego konsekwentnie programu kształcenia zawodowego, klasy patronackie w Zespole Szkół nr 1 w Swarzędzu oraz w Zespole Szkół Politechnicznych we Wrześni opuściło 576 absolwentów, z których 505 spełniło kryteria i tuż po ukończeniu szkoły zostało zatrudnionych w Volkswagen Poznań.

Współpraca Volkswagen Poznań z uczelniami wyższymi

Każde przedsiębiorstwo produkcyjne, oprócz wykwalifikowanych kadr specjalistów zatrudnionych bezpośrednio przy procesie produkcyjnym, potrzebuje również osób z wykształceniem wyższym odpowiedzialnych m.in. za zarządzanie produkcją, jej planowanie, procesy logistyczne i technologiczne, cyfryzację czy administrację. Podobnie jak w przypadku szkół branżowych, również w przypadku tych zawodów Volkswagen Poznań prowadzi szeroko zakrojoną współpracę z uczelniami wyższymi, oferując program studiów dualnych dla studentów Politechniki Poznańskiej, programy stypendialne dla studentów Politechniki Poznańskiej i Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, a także program wakacyjnych praktyk studenckich w fabrykach w Poznaniu i we Wrześni.
Program studiów dualnych przeznaczony jest dla studentów kierunku automatyka i robotyka na Politechnice Poznańskiej, a w jego ramach przez 2,5 roku mogą oni poznawać międzynarodową fabrykę od środka, uczestniczą w płatnych praktykach, w których trakcie mają szansę zapoznania się z procesami produkcyjnymi, wykonują zadania realnie wpływające na funkcjonowanie zakładu, a także mają możliwość projektowania i wdrażania własnych pomysłów. Na koniec, na podstawie własnych doświadczeń w wybranym obszarze produkcyjnym VWP, przygotowują pracę inżynierską, mają możliwość zdobycia certyfikatu Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej (AHK) w zawodzie automatyka, a najlepsi po studiach zatrudniani są w Volkswagen Poznań.
Ogromne możliwości rozwoju zawodowego pod patronatem Volkswagen Poznań przynosi również program stypendialny Engineer Development Program, w którym studenci Politechniki Poznańskiej i Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu mogą łączyć naukę ze zdobywaniem doświadczeń zawodowych w firmie.
„Przez pierwszy semestr lub dwa student pracuje w wymiarze 20 godzin tygodniowo w wybranym dziale VWP w ramach umowy-zlecenia. Dzięki elastycznemu grafikowi g...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy