Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sztuka motywowania

5 maja 2020

NR 56 (Kwiecień 2020)

Zwolnienia chorobowe pracowników – jak sprostać temu wyzwaniu?

41

Nieobecności pracowników, szczególnie te nieplanowane, to zmora wielu zakładów produkcyjnych. Nagłe zwolnienia chorobowe mogą skutecznie utrudnić działania wynikające z planu produkcji.

Niektórzy pracodawcy uważają, że nie mają żadnego wpływu na frekwencję swoich pracowników, a co więcej, przyjmują, że słaba frekwencja leży wyłącznie po stronie pracownika i jest dobrym powodem do tego, by zakończyć współpracę. Inni z kolei starają się dociekać przyczyn niskiej frekwencji i wprowadzać programy, które mogą zmniejszyć zachorowalność. W tym celu zakłady pracy wprowadzają liczne programy dotyczące profilaktyki zdrowotnej. Pracodawcy starają się pokazywać pracownikom, w jaki sposób poprawić sposób odżywiania, zadbać o aktywność ruchową, a nawet poradzić sobie z symptomami stresu. Oprócz edukacji pracodawcy starają się aktywnie wspierać swoich pracowników w walce o ich zdrowie, wprowadzając zmiany w zakładach.

Profilaktyka zdrowotna i promocja zdrowia

Lepiej zapobiegać niż leczyć, dlatego organizacje wprowadzają w swoje mury coraz więcej programów związanych z profilaktyką i promocją zdrowia.

Odżywianie
Jednym z elementów profilaktyki zdrowotnej jest odżywianie. Prawidłowe odżywianie ma wpływ na kondycję i odporność organizmu, sprawność umysłową, równowagę emocjonalną oraz zmniejszenie ryzyka występowania chorób. Już proste kroki mogą przynosić dobre efekty. Do takich rozwiązań należy dostarczanie pracownikom świeżych owoców (niektóre organizacje idą krok dalej i dostarczają pracownikom również soki czy warzywa). Można przyzwyczajać pracowników do cyklicznego dostarczania zdrowych produktów (np. owocowe poniedziałki i warzywne środy). Niekiedy wystarczającym impulsem do zdrowszego odżywiania jest zapewnienie odpowiedniego zaplecza, na przykład wyciskarki do soków w zakładowej kuchni. To zmobilizuje pracowników do stosowania diety bogatszej w witaminy oraz składniki mineralne.
W ślad za zmianami wprowadzanymi w firmie warto wprowadzić działania edukacyjne, np. spotkania i warsztaty prowadzone z dietetykiem. Niektóre zakłady wprowadzają plakaty promujące piramidę żywienia albo pokazujące przykładowe zestawy posiłków zawierających różną kaloryczność na tablicach w miejscach wyznaczonych do spożywania posiłków.
Chcąc zadbać o swoich pracowników bardziej kompleksowo, warto rozpocząć współpracę z dietetykiem, który pomoże przygotować zdrowe zestawy obiadowe dostępne w zakładowej stołówce. Taka kooperacja może dotyczyć przygotowywania posiłków o mniejszej kaloryczności, zawartości tłuszczu i ilości soli oraz cukru, a zwiększonej zawartości witamin i minerałów. Podczas szkoleń i spotkań firmowych suche ciastka można zastąpić owocami lub zdrowymi przekąskami. Warto zwrócić uwagę na produkty, które są dostępne w automatach z przekąskami. Czy można w nich dostać wyłącznie batony i słodkie gazowane napoje, czy również wodę, soki i owoce?
Warto zadbać o prawidłowe nawodnienie organizmu. Wiele dolegliwości zdrowotnych i związanych z samopoczuciem (bóle głowy, zmęczenie, subiektywne złe samopoczucie) może się wiązać z odwodnieniem organizmu. W tym celu warto udostępnić pracownikom wodę do picia. Można ustawić dystrybutory z wodą w stołówce, kuchni, a nawet na korytarzach i w biurach. Wraz z tym warto zadbać o edukację i informować pracowników o korzyściach płynących z picia wody i ilości wody, jaką powinni wypijać.

Dbałość o higienę
Temat higieny w miejscu pracy powinien być aktualny i przestrzegany zawsze. Prawidłowa higiena zmniejsza ryzyko zachorowań i przenoszenia wirusów oraz bakterii pomiędzy pracownikami. Zadbaj o:

  • stały dostęp do środków higieny – wyczulaj personel sprzątający i sprawdzaj, czy dba o to, by w toaletach zawsze było dostępne mydło i jednorazowe papierowe ręczniki;
  • instrukcje mycia rąk zawieszone nad umywalkami;
  • świadomość pracowników w zakresie higieny – informuj o tym, w jaki sposób i kiedy prawidłowo myć ręce (po skorzystaniu z toalety, ale także po kichnięciu czy wydmuchaniu nosa);
  • czystość ubrań roboczych – pierz je we własnym zakresie lub korzystaj ze wsparcia firm specjalistycznych – uzyskasz większą pewność, że ubiór jest czystszy niż w przypadku zlecenia czyszczenia pracownikom;
  • to, by pracownicy nie dotykali ubrań roboczych i maszyn, jeśli mają brudne ręce; powinni również zwrócić uwagę na to, by nie zabrudzić ubrań roboczych podczas przerw;
  • dodatkowe pojemniki, w których będzie dostępny preparat do dezynfekcji rąk; mogą się znajdować nie tylko w łazienkach obok pojemników z mydłem, ale również przy wejściu do hali produkcyjnej. Badania pokazują, że regularne mycie i dezynfekowanie rąk zmniejsza ryzyko infekcji i zachorowań aż o 50%;
  • czystość hali produkcyjnej i jej otoczenia – oprócz standardowego mycia zatroszcz się o dezynfekcję przestrzeni produkcyjnych. Jeżeli pracownicy firmy nie czują się kompetentni w tej dziedzinie, możesz skorzystać z usług przedsiębiorstw specjalizujących się w tym temacie, a powstaje ich coraz więcej. Dopilnuj również, by dezynfekowane były elementy szczególnie często dotykane, jak klamki, poręcze, przyciski w windach, włączniki świateł, a w hali produkcyjnej – elementy maszyn, kokpity i przyciski. Ważna będzie również regularna dezynfekcja sprzętów – często dotykanych elementów wózków widłowych czy suwnic, o czym zwykle się zapomina;
  • jeżeli zakład dowozi pracowników autobusami zakładowymi, zwróć uwagę również na regularną dezynfekcję tych pojazdów.

Opieka zdrowotna 
Dodatkowe pakiety medyczne to jeden z najczęściej finansowanych przez pracodawców benefitów. Dzięki nim pracownicy mają ułatwiony dostęp nie tylko do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, lecz także do specjalistów. Wiele pakietów obejmuje również cykliczne badania diagnostyczne, dzięki którym można szybciej wykryć nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu i szukać ich przyczyn. W przypadku wielu chorób wczesne ich wykrycie jest kluczowe dla dalszego leczenia. Dla pracodawcy oznacza to krótką nieobecność pracownika w przeciwieństwie do sytuacji, w których pracownik w stanie ciężkim jest zmuszony całkowicie zrezygnować z wykonywania obowiązków zawodowych.
Prywatna opieka medyczna stanowi oczywiście koszt dla pracodawcy, jednak pomijając kwestie związane z motywowaniem pracowników do podjęcia pracy w danej firmie, szybkie wykrycie wielu chorób znacznie zmniejsza liczbę nieobecności danej osoby w pracy.
Niektóre przedsiębiorstwa idą o krok dalej, edukując swoich pracowników i proponując im udział w programach profilaktycznych lub w cyklicznych badaniach, które mogą mieć miejsce również na terenie firmy (specjalne autobusy ze sprzętem medycznym dostępne dla chętnych). Takie programy dotyczą wykrywania problemów onkologicznych (np. badania cytologiczne diagnozujące raka szyjki macicy czy mammografia pomagająca w diagnozie raka piersi), obejmują też badanie serca (np. EKG) pomagające wykryć choroby krążenia, spirometrię (pomagającą wykrywać choroby układu oddechowego) i inne. Nie wystarczy jednak samo umożliwienie pracownikom wzięcia udziału w programach profilaktycznych. Aby mieć pewność, że pracownicy zechcą z nich korzystać, należy poprzedzić je odpowiednią akcją informacyjną. W ramach akcji informuje się pracowników o tym, że zakład pracy nie zbiera informacji na temat poszczególnych pracowników, a jedynie dane statystyczne. W przeciwnym razie, w obawie przed zbieraniem przez pracodawcę danych wrażliwych, dotyczących zdrowia, pracownicy mogą nie zdecydować się na udział w badaniach.
Coraz więcej mówi się o zaletach finansowania pracownikom szczepień przeciwko grypie. Standardowy czas zachorowania wynosi około siedmiu dni, jednak kaszel i złe samopoczucie, które wpływa na jakość pracy, może trwać nawet ponad dwa tygodnie. Należy też zwrócić uwagę na częste powikłania pogrypowe, takie jak zapalenie oskrzeli, płuc, ucha, a nawet mięśnia sercowego oraz mające podłoże neurologiczne, które mogą towarzyszyć pracownikowi do końca życia. W sezonie zachorowań każdy z pracowników jest narażony na wielokrotne zarażenie grypą. Okres inkubacji tej choroby wynosi zwykle od jednego do czterech dni, w ciągu których pracownik może zarażać w pracy swoich kolegów. W związku z licznymi głosami, płynącymi ze strony środowiska lekarskiego, a zachęcającymi do szczepień na grypę, stosuje je coraz więcej pracodawców. Pracodawca nie może (podobnie jak w przypadku badań profilaktycznych) zmusić do nich swoich pracowników, dlatego często opisuje się je jako dodatkowe, proponowane przez firmę benefity. Niektórzy jednak zaczynają wprowadzać obowiązkowe szczepienia na grypę. W takim przypadku pracownik może odmówić, jednak musi liczyć się z koniecznością zwolnienia z pracy (o ile wynika to z regulaminu firmy lub umowy zawartej pomiędzy pracownikiem a pracodawcą).
Niektóre organizacje stosują również inne rozwiązania związane z profilaktyką w obszarze zdrowia.
Przykładowe programy profilaktyczne w zakładach produkcyjnych

  • Programy walki z nadwagą i otyłością (regularne wsparcie dietetyków, dostępność na terenie firmy zdrowych produktów, zachęcanie do udziału w zajęciach sportowych na terenie firmy).
  • Badania profilaktyczne w kierunku osteoporozy.
  • Kampanie zachęcające do zaprzestania palenia, zakład pracy – strefą bez papierosa.
  • Programy wychodzenia z nałogu tytoniowego (porady lekarskie wspomagające wyjście z nałogu).
  • Regularne kontrole stanu zdrowia: waga ciała, pomiar tkanki tłuszczowej, BMI, stężenie cholesterolu i glukozy we krwi.
  • Poprawa jakości żywienia dzięki edukacji i polepszeniu jakości posiłków serwowanych w zakładowej stołówce.
  • Warsztaty dotyczące ergonomii pracy i profilaktyki urazów kręgosłupa.

Promocja zdrowych zachowań w przypadku pracy zmianowej

Pracownicy wykonujący pracę zmianową często zadają pytania związane ze swoim żywieniem – nie wiedzą na przykład, jak powinni się odżywiać, gdy pracują w porze nocnej, kiedy zjeść obiad, jak rozkładać posiłki w ciągu doby. Warto zorganizować warsztaty z dietetykiem, który odpowie na te pytania i pokaże, jak rozkładać i komponować posiłki w przypadku pracy zmianowej. Może również wskazać, z jakich składników powinny być złożone posiłki w przypadku umiarkowanej czy ciężkiej pracy fizycznej. W ramach warsztatów prowadzonych dla pracowników zmianowych warto również poruszyć takie tematy, jak gospodarowanie czasem wolnym i zachowanie równowagi pomiędzy pracą a życiem prywatnym, sen czy aktywność fizyczna.

Wspieranie aktywnego trybu życia

Praca w obszarze produkcyjnym często wymaga wykonywania jednostajnych działań w jednej pozycji (siedzącej lub stojącej) przez wiele godzin. Ten rodzaj pracy grozi zwyrodnieniami stawów, bólami kręgosłupa, wpływa też niekorzystnie na masę ciała (choć pracownik po ośmiu godzinach pracy czuje się zmęczony, to jednak jego organizm nie zaznał zbyt wiele ruchu i nie wydatkował wystarczająco dużo energii). Dlatego pracodawcy przygotowali szereg działań, które mają wspierać dbałość o ruch swoich pracowników zarówno w trakcie pracy, jak i w trakcie czasu wolnego.

Wspieraj ruch pracowników w ich czasie wolnym

Kolejnym, popularnym obecnie benefitem są karnety sportowe. Pracownicy chętnie korzystają z zajęć sportowych w siłowniach i klubach fitness, ale pracodawcy jeszcze bardziej starają się przybliżyć swoim pracownikom aktywność fizyczną. Coraz częstszą praktyką jest urządzanie siłowni w zakładach pracy. Pracownicy mogą również skorzystać z bezpłatnych zajęć sportowych, które odbywają się w firmowej sali gimnastycznej. W ramach praktyki zdrowotnej, ale też antystresowej, pracodawcy organizują w zakładach pracy zajęcia z tai chi, jogi lub medytacje. Ciekawym rozwiązaniem jest finansowanie pracownikom zajęć fitness lub kursów tańca w zamian za późniejsze prowadzenie takich zajęć w organizacji. 
W niektórych zakładach produkcyjnych na podwórkach znajdują się boiska sportowe. W firmie tworzone są drużyny piłkarskie, które regularnie wspólnie trenują, a co jakiś czas biorą udział w zawodach międzyzakładowych. Pracodawcy niekiedy decydują się wspierać, a nawet zakładać u siebie kluby sportowe, w których pracownicy trenują np. koszykówkę, tańce czy tenisa. Sekcje prowadzone są zazwyczaj przez samych pracowników, zgodnie z ich zainteresowaniami oraz zgłoszonym zapotrzebowaniem. Pracownicy sami głosują, najczęściej w ramach zorganizowanych przez pracodawcę ankiet, z jakich form aktywności chcieliby korzystać. W ramach wsparcia pracodawca udostępnia zwykle przestrzeń (boisko, sala gimnastyczna), finansuje sprzęt (piłki, palety itp.), ubrania sportowe i wyjazdy na rozgrywki. Bywa, że w zakładach zawiązują się sekcje turystyczne, które mają na celu wyjazdy w określone miejsca, trekkingi, przy okazji pełniąc funkcję integracyjną. Coraz częściej pracodawcy doceniają i wspierają indywidualne zainteresowania sportowe pracowników, umożliwiając i finansując udziały w różnorodnych zawodach sportowych.
Coraz popularniejsze są biegi firmowe, w których biorą udział drużyny złożone z pracowników danej organizacji. Wiele firm decyduje się również na zorganizowanie własnych zawodów sportowych. Mogą to być rozgrywki dowolnych dyscyplin w ramach pikników firmowych i wspólnych wyjść integracyjnych (np. na kręgle). Niekiedy pracodawcy, chcąc zachęcić swoich pracowników do ruchu, tworzą całe programy związane z aktywnością ruchową. 

Przykłady programów wewnątrzzakładowych związanych ze zwiększeniem aktywności ruchowej

Rywalizacja dotycząca liczby przebiegniętych kilometrów – pracownicy dobierają się w zespoły pięcioosobowe, następnie rywalizują o to, który z zespołów w ramach miesiąca wybiega większą liczbę kilometrów; każdy z uczestników rywalizacji biega indywidualnie, a pokonane kilometry rejestruje za pomocą aplikacji w telefonie lub opaski/zegarka sportowego. Po upływie miesiąca zwycięska piątka zostaje wytypowana do nagrody.
Zawody o puchar zakładu w piłce nożnej – pracownicy firmy dzielą się na drużyny. Firma udostępnia przestrzeń i sprzęt, a po kilku miesiącach urządza rozgrywki pomiędzy drużynami. Zwycięska drużyna otrzymuje nagrody.
Pracownicy są zachęcani do dojeżdżania do firmy na rowerze poprzez premię, która zakłada wypłacenie dodatkowych pieniędzy (na przykład 1 zł za każdy przejechany na rowerze do pracy kilometr). Każdy z pracowników ma możliwość uzyskania dodatkowej premii do wynagrodzenia. Zwycięzca miesiąca jest wyróżniony dodatkową nagrodą sportową.

Wspieraj ruch pracowników w drodze do pracy

Badania wskazują, że już 30 minut ruchu w ciągu dnia może zapobiegać jednemu na 12 zgonów, a dodatkowo wspiera walkę z otyłością i przeciwdziała cukrzycy. Warto więc wprowadzać rozwiązania, które zwiększą aktywność pracowników w drodze do pracy oraz z pracy. W zależności od odległości miejsca zamieszkania pracownika od miejsca pracy warto zachęcać go do pokonywania tej drogi pieszo lub rowerem. Ci, którzy wybierają tę formę docierania do pracy, mają niższy wskaźnik masy ciała (BMI), mniejszy procent tkanki tłuszczowej, deklarują lepsze samopoczucie, cechuje ich też wyższy poziom koncentracji i większa odporność na stres. Zadbaj zatem o edukację dotyczącą rezygnacji z samochodu lub komunikacji miejskiej. Wiele osób obawia się o czas, który musiałoby poświęcić na taką zmianę, jednak badania pokazują, że dotarcie do zakładu pracy rowerem w granicach miasta nie zajmuje więcej czasu niż dotarcie samochodem. Co więcej, regularna aktywność fizyczna (a do takiej można zaliczyć aktywność pięć dni w tygodniu) wspiera zachowanie zdrowej sylwetki i sprawnego ciała. 
Aby wesprzeć pracowników, którzy zdecydują się dojeżdżać do pracy rowerem, przygotuj w firmie miejsca, w których mogą zostawić swoje pojazdy – stojaki na rowery, zadaszone, zamykane na kluczyk boksy. Warto, aby tego typu miejsca objęte były monitoringiem lub znajdowały się blisko ochrony. Zadbaj też o szatnie, w których pracownicy mogą zostawić brudne ubrania czy kask rowerowy, oraz o dostęp do pryszniców, by mogli się od...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy