Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem inspektora

22 września 2022

NR 70 (Sierpień 2022)

Inwestycja w nowoczesne technologie zrobotyzowane – analiza kosztów

0 34

Robotyzacja zakładów przemysłowych niesie ze sobą korzyści w postaci wzrostu wydajności produkcji. Do jej niewątpliwych zalet należy także poprawa jakości produktów oraz optymalizacja kosztów. Wiele firm decyduje się na zakup robotów także ze względu na brak wykwalifikowanych pracowników produkcyjnych. Wciąż jednak pozostaje pytanie, czy koszty inwestycyjne, jakie należy ponieść na zakup technologii zrobotyzowanych, są w stanie zwrócić się w akceptowalnym czasie?

Zagadnienie jest bardzo obszerne, podobnie jak obszerna jest lista technologii uznawanych za zrobotyzowane. Trudno bowiem porównać koszt zakupu kilkutonowego robota, który pracuje w wydzielonej klatce, z ceną zakupu niewielkiego cobota, czyli robota współpracującego z człowiekiem. O ile pierwszy typ robota znajduje zastosowanie głównie w dużych przedsiębiorstwach, które stać na poniesienie dużych nakładów inwestycyjnych, o tyle coboty cieszą się popularnością również w małych i średnich firmach produkcyjnych oraz w branży magazynowej i logistycznej. 
Skoro nie możemy określić, ile kosztują roboty (ze względu na znaczne zróżnicowanie ich cen i funkcji), warto zastanowić się, ile czasu musi upłynąć, aby przedsiębiorstwo osiągnęło zwrot z inwestycji. Wielu producentów na swoich stronach internetowych zamieszcza specjalne kalkulatory, które pomagają w ocenie opłacalności zakupu robota. W niniejszym artykule postaramy się przybliżyć sposoby, w jakie dokonać można kalkulacji zwrotu z inwestycji. Warto jednak pamiętać, że będą to wyliczenia oparte na szacunkowych danych i nie są one w stanie zastąpić precyzyjnej analizy kosztów zakupu i wdrożenia technologii zrobotyzowanej.

POLECAMY

Co należy wziąć pod uwagę?

Przede wszystkim należy zacząć od analizy sytuacji poprzedzającej zakup technologii. W tym celu konieczne jest wyciągnięcie aktualnych danych dotyczących procesu produkcji. Chodzi przede wszystkim o te informacje, które dotyczą kontroli jakości czy kosztów przestoju, czyli związane są z rocznym kosztem obsługi stanowiska. Do kalkulacji, jaką w tym celu należy wykonać, warto wykorzystać następujący wzór:

Liczba pracowników × liczba zmian × koszt pracownika  + koszt postoju + koszt odpadów + koszty efektywności pracy.

Dwie pierwsze wartości podawane są w jednostkach, a kolejne w wartości monetarnej (zł).
Do otrzymanego wyniku należy także dodać inne koszty wynikające z integracji całego stanowiska. Trzeba pamiętać o dodatkowych akcesoriach niezbędnych do tego, aby robot spełniał swoje zadanie, takich jak chwytaki czy urządzenia peryferyjne. Jeśli urządzenie może stanowić zagrożenie dla operatora, konieczne będzie zastosowanie dodatkowych, zewnętrznych urządzeń zapewniających bezpieczeństwo, takich jak wygrodzenia, kurtyny bezpieczeństwa, maty naciskowe czy laserowe skanery.
Na tej podstawie, wyliczając koszty inwestycji, należy posłużyć się wzorem:

Cena robota + cena oprzyrządowania + system wizyjny + zewnętrzne elementy bezpieczeństwa + integracja  + cena transportu + dodatkowe koszty. 

Kolejnym krokiem jest obliczenie kosztów obsługi stanowiska po zainstalowaniu robota. Stosuje się do tego celu podobny wzór jak przy wyjściowej ocenie tego parametru. Zwykle konieczna jest choćby minimalna obsługa robota. Najczęściej nadal generowane są odpady, ale w mniejszej ilości. Redukcji ulega też liczba przestojów, a poprawia się jakość produktów. Taki przecież cel towarzyszy decyzji o zakupie nowoczesnych technologii zrobotyzowanych.
Następnym etapem jest wyliczenie rocznych oszczędności. Stanowią one różnicę pomiędzy kosztami wyjściowymi a kosztami, które zgodnie z wyliczeniem, generowane będą po wdrożeniu technologii. Należy do nich dodać także dodatkowy zysk przedsiębiorstwa, który wynika ze wzrostu jakości produktów oraz zwiększenia ich wolumenu – a zatem wartość obrazującą wzrost wydajności. 

Obliczeń należy dokonać według wzoru:

Obecny koszt roczny − przybliżone koszty po wdrożeniu technologii + wzrost wydajności.

Ostatnim krokiem jest obliczenie zwrotu inwestycji (R.O.I). W tym celu należy podzielić koszty inwestycji przez oszczędności. Wynik odzwierciedla liczbę lat, po których zwróci się inwestycja. Wzór stosowany w tym przypadku wygląda następująco:

Koszty inwestycji ÷ oszczędności = liczba lat, po których nastąpi zwrot inwestycji.

Często zwrot inwestycji przelicza się na miesiące, a zatem według wzoru:

Zwrot inwestycji × 12.

Nowość – ulga na robotyzację 2022

Decydując się na zakup robotów w latach 2022–2026, skorzystać można z rządowej ulgi. Jest ona przeznaczona dla tych polskich przedsiębiorstw, dla których inwestowanie w tego rodzaju technologie wciąż jest zbyt kosztowne. 
Z ulgi podatkowej może skorzystać firma, która zakupi i zainstaluje robota przemysłowego. Zgodnie z tym nowym przepisem, za koszty uzyskania przychodów poniesione na robotyzację można uznać koszty nabycia nowych robotów przemysłowych, maszyn i urządzeń zbliżonych do robotów przemysłowych i funkcjonalnie z nimi związanych, maszyn, urządzeń i innych rzeczy funkcjonalnie związanych z robotami przemysłowymi, które służą zapewnieniu ergonomii i bezpieczeństwa pracy w odniesieniu do tych stanowisk, gdzie zachodzi interakcja człowieka z robotem przemysłowym (m.in. czujników i sterowników, a także wygrodzeń i rozwiązań optoelektronicznych). Ulga może zostać zastosowana także w przypadku nabycia wartości niematerialnych i prawnych, niezbędnych do prawidłowego uruchomienia i funkcjonowania robotów przemysłowych, kosztów usług szkoleniowych związanych z obsługą robotów przemysłowych oraz opłat ustalonych w umowie leasingu finansowego robotów przemysłowych i innych środków trwałych.
W efekcie ulgi na robotyzację firma może odliczyć od dochodu dodatkowo do 50% tych kosztów.
Ulga dotyczy wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodu w latach 2022-2026. 

Podsumowanie

Zwykle przyjmuje się, że akceptowalny zwrot z inwestycji mieści się w granicach 3 lat. Uzyskanie wartości na poziomie 24 miesięcy jest bardzo dobrym wynikiem. Decydując się na zakup technologii zrobotyzowanych, należy jednak pamiętać, że na koszt robota przemysłowego nie składa się jedynie sama jego cena, ale dodatkowe elementy, w tym np. koszt fundamentu, wygrodzenia i komponentów, takich jak chwytaki, czujniki czy systemy wizyjne. Wartość tę podnosi również montaż, cena oprogramowania, a także konieczność wykonania testów i certyfikacja bezpieczeństwa. 
Z pewnością dużo tańsze, a co za tym idzie – szybciej się zwracające są coboty. Zwykle pracują one w obszarze pracy człowieka i nie wymagają budowy kosztownych ogrodzeń czy stosowania innych rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo operatorowi. I w tym przypadku jednak na koszt składa się oprogramowanie. To dedykowane do cobotów jest stosunkowo uproszczone, a do tego niedrogie. Dodatkowym magnesem, który może wpłynąć na zwiększenie dynamiki inwestycji w technologie zrobotyzowane, jest ulga podatkowa.

Case study 

W firmie A zajmującej się produkcją maszyn rolniczych planowane jest zastosowanie robota, którego zadaniem jes...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 numerów czasopisma "Menedżer Produkcji"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dodatkowe dokumenty do pobrania i samodzielnej edycji
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy