Sprzedaż „na zapytania”, czyli dlaczego firmy produkcyjne czekają na klienta
Model oparty na zapytaniach ma swoją logikę. Zakład z dobrą opinią dostaje zapytania ofertowe od firm, które trafiły do niego z polecenia, z katalogu branżowego albo dzięki wcześniejszej współpracy. Dział handlowy wycenia, negocjuje i przyjmuje zamówienie. Tak naprawdę, dopóki portfel zleceń jest pełny, nikt nie widzi powodu, żeby cokolwiek zmieniać.
REKLAMA
Jest jednak jeden scenariusz, który powtarza się w wielu zakładach: producent większość obrotów realizuje dla dwóch, trzech dużych odbiorców. Jeden z nich przenosi część zamówień do innego dostawcy albo zmienia konstrukcję wyrobu. W ciągu kwartału na hali zwalnia się cała zmiana, a firma zaczyna szukać klientów dokładnie wtedy, gdy potrzebuje ich najbardziej i ma najmniej czasu. Do tego zapytania, które przychodzą same, często są wysyłane równolegle do kilku dostawców, więc rozmowa szybko sprowadza się do ceny. Sprzedaż oparta wyłącznie na zapytaniach działa, dopóki rynek sam przychodzi do firmy, ale nie daje kontroli nad tym, kto i kiedy przyjdzie.
Handlowiec-technolog: mocna strona, która hamuje sprzedaż
W wielu firmach produkcyjnych sprzedażą zajmuje się osoba z wykształceniem technicznym: były technolog, konstruktor albo kierownik produkcji. Klienci to cenią, bo rozmawiają z kimś, kto od razu oceni rysunek, tolerancje wymiarowe i wykonalność zlecenia. To realna przewaga, której konkurencji trudno szybko dorównać.
Ta sama osoba ma jednak zwykle kalendarz wypełniony wycenami, konsultacjami technicznymi i bieżącymi problemami na produkcji. Na szukanie nowych klientów (telefon do firmy, która jeszcze nic nie zamawiała, przygotowanie pierwszego spotkania, powrót do rozmowy po kilku tygodniach) zwykle brakuje już czasu. Handlowiec-technolog zaniedbuje szukanie klientów nie z niechęci, tylko dlatego, że nikt nie zarezerwował na to jego czasu ani nie uznał tego za część jego pracy.
Rozwiązaniem rzadko jest zatrudnienie handlowca bez wiedzy technicznej, który nie odpowie na pierwsze konkretne pytanie klienta. Zdecydowanie częściej sprawdza się podział ról: asystent sprzedaży albo osoba z marketingu przygotowuje kontakty i umawia rozmowy, a technolog działa tam, gdzie jego wiedza decyduje o wyniku.
Lista firm docelowych zamiast czekania na zapytania
Jak jednak przejść od czekania na zapytania do listy firm docelowych? Aktywna sprzedaż zaczyna się od odpowiedzi na proste pytanie: kto powinien być klientem zakładu. Nie „każdy, kto potrzebuje opakowań”, tylko konkretne przedsiębiorstwa z nazwy. Ogólne etapy tego procesu opisano w przewodniku Performance Digital o tym, jak wygląda pozyskiwanie klientów B2B, natomiast w produkcji punktem wyjścia jest zwykle to, co zakład potrafi robić najlepiej. Listę firm docelowych pomagają zawęzić trzy kryteria:
- najlepsi obecni klienci – branże, wielkości serii i rodzaje zleceń, które firma realizuje sprawnie i z dobrą marżą,
- możliwości parku maszynowego – zlecenia, w których zakład ma przewagę technologiczną, a nie tylko wolne moce,
- zasięg logistyczny – odległość, przy której dostawy pozostają opłacalne i terminowe.
Na przykład producent opakowań kartonowych może w ten sposób dojść do kilkudziesięciu producentów żywności i kosmetyków z regionu, którzy zamawiają krótkie serie z nadrukiem.
Co ważne, przy każdej firmie warto ustalić, kto realnie decyduje: kierownik zakupów, technolog, a w mniejszych firmach właściciel. To właśnie powinno stanowić punkt wyjścia, bo kilkadziesiąt dobrze dobranych firm daje więcej niż setki wiadomości wysłanych do każdego, kto ma w nazwie słowo „produkcja”.
Targi jako początek rozmowy, a nie cel sam w sobie
Osobnym tematem są targi branżowe. Pozostają one jednym z głównych miejsc spotkań w przemyśle, ale często kończą się bez efektu. Firma inwestuje w stoisko, zespół rozmawia przez trzy dni z kilkudziesięcioma osobami, a po powrocie wraca codzienność. Wizytówki trafiają do szuflady, a pierwsze zapytania przychodzą od konkurencji, która odezwała się szybciej.
Wartość targów zależy od tego, co dzieje się przed nimi i w pierwszych dniach po nich, a nie od wielkości stoiska. Przed wydarzeniem warto umówić spotkania z firmami z listy docelowej, które wystawiają się lub przyjeżdżają jako goście. Na stoisku przydaje się krótka notatka po każdej rozmowie (np. jaki wyrób, jaka seria, kto decyduje, kiedy kolejny kontakt). A po powrocie liczy się szybka i konkretna propozycja: próbka, wycena przykładowego detalu albo zaproszenie do zakładu.
Oferta, która mówi o korzyści dla klienta, a nie tylko o parametrach
Same działania na targach jednak nie wystarczą. Trzeba się również pochylić nad ofertą. Oferty firm produkcyjnych często wyglądają jak karta katalogowa: lista maszyn, certyfikatów, materiałów i tolerancji. Dla technologa po stronie klienta to ważne informacje, ale decyzję współtworzą też kierownik zakupów i zarząd, których interesuje co innego: terminowość dostaw, ryzyko przestoju i całkowity koszt współpracy, a nie tylko cena jednostkowa.
Na przykład producent opakowań, zamiast pisać o druku w sześciu kolorach, może pokazać, że realizuje krótkie serie bez dopłat, dzięki czemu klient nie zamraża pieniędzy w zapasie opakowań. Zakład obróbki metalu może zamiast listy obrabiarek opisać, jak skraca czas od rysunku do pierwszej partii. Parametry odpowiadają bowiem na pytanie, czy firma potrafi wykonać zlecenie, a korzyść – na pytanie, dlaczego klient miałby zmienić obecnego dostawcę. Gdy jednak zespół techniczny nie ma doświadczenia w przekładaniu parametrów na język korzyści, część firm sięga po zewnętrzne doradztwo sprzedażowe dla firm, żeby uporządkować ofertę i sposób prowadzenia pierwszych rozmów.
Pozyskiwanie klientów B2B zaczyna się od decyzji kierownictwa
Od czego jednak zacząć? Firmy produkcyjne mają zwykle to, czego potrzeba do skutecznej sprzedaży: dobry produkt, wiedzę techniczną i referencje. Brakuje im najczęściej systematyczności i jasnego przypisania odpowiedzialności. O tym, czy zakład zacznie sam wybierać klientów, decyduje kierownictwo, które zarezerwuje na to czas, ludzi i proste zasady, a nie kolejny katalog czy nowa strona internetowa. I to właśnie jest niezbędny punkt startowy.
